Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

प्रेषयामासुरुर्व्यां च नारदं मुनिसत्तमम् । प्रबोधनाय लोकानां शिवरात्रिकृते सदा

Transliteration

preṣayāmāsururvyāṃ ca nāradaṃ munisattamam | prabodhanāya lokānāṃ śivarātrikṛte sadā

Translation

আর তারা মুনিশ্রেষ্ঠ নারদকে পৃথিবীতে প্রেরণ করল, যাতে তিনি সর্বদা শিবরাত্রির জন্য লোকদের জাগ্রত করেন।

Word by Word

• प्रेषयामासुः: they sent
• प्रेषयामासुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रेषय् (णिजन्त-धातु) ← प्र + इष्/इष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्; सकर्मकः

• उर्व्याम्: on the earth
• उर्व्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/Conjunction)

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• मुनि: sage
• मुनि: Qualifier (Upapada/उपपद)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• सत्तमम्: the best
• सत्तमम्: Qualifier (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (नारदम्)

• मुनिसत्तमम्: the best of sages
• मुनिसत्तमम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि + सत्तम (प्रातिपदिकानि)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष = ‘मुनीनां सत्तमः’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; (नारदस्य विशेषणम्)

• प्रबोधनाय: for awakening/instructing
• प्रबोधनाय: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: प्रबोधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (for the purpose of)

• लोकानाम्: of the people/worlds
• लोकानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचनम्

• शिव: Śiva
• शिव: Qualifier (Upapada/उपपद)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• रात्रि: night
• रात्रि: Qualifier (Upapada/उपपद)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• कृते: for (the occasion of)
• कृते: Prayojana/Adhikarana (Purpose/Context)
• Type: Noun
• Root: कृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्; ‘कृते’ = ‘in the matter of/for’ (हेतौ/विषये)

• शिवरात्रिकृते: for (the observance of) Śivarātri
• शिवरात्रिकृते: Prayojana/Adhikarana (Purpose/Context)
• Type: Noun
• Root: शिव + रात्रि + कृत (प्रातिपदिकानि)
• Form: तत्पुरुष (विषय/हेतु) = ‘शिवरात्रेः कृते/शिवरात्रिविषये’; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक/Temporal adverb)

Speaker

Narrator (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śivarātri (as sacred time rather than a place)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages (typical frame; not explicit)

Visual Art Cues

Scene: Devas in council appoint Nārada; he holds vīṇā, poised to descend to earth, embodying the role of divine herald for Śivarātri.

Characters & Entities

• Nārada
• Devas
• Śivarātri
• Earth (Ur्वी)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred observances thrive through teaching and remembrance; enlightened messengers awaken society toward dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse emphasizes pan-Indian dissemination (‘to the earth’) rather than a single named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a ritual act, but a directive: instruct and awaken people to observe Śivarātri.