Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2
Devanagari script
सूत उवाच । तस्य पुत्रः समुत्पन्नः पांडोः क्षेत्रे महीतले । युधिष्ठिर इति ख्यातः सर्वक्षत्रियपुंगवः
Transliteration
sūta uvāca | tasya putraḥ samutpannaḥ pāṃḍoḥ kṣetre mahītale | yudhiṣṭhira iti khyātaḥ sarvakṣatriyapuṃgavaḥ
Translation
সূত বললেন—তার পুত্র পৃথিবীতে পাণ্ডুর ক্ষেত্র (বংশ) মধ্যে জন্মেছিল; সে যুধিষ্ঠির নামে খ্যাত হয়েছিল, সকল ক্ষত্রিয়ের মধ্যে শ্রেষ্ঠ।
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
समुत्पन्नःwas born
समुत्पन्नः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-पद्/पत् (धातु; उत्पद्/उत्पत् in sense ‘arise’)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘arisen/born’
पाण्डोःof Pāṇḍu
पाण्डोः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपाण्डु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
क्षेत्रेin the field/region
क्षेत्रे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
महीतलेon the earth
महीतले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमही + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मही-तलम्)
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
इतिthus (named)
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/नामनिर्देश) — quotative ‘thus’
ख्यातःwas known
ख्यातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘known/called’
सर्वall
सर्व:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) अव्ययवत्-पूर्वपद; ‘all’ as compound member
क्षत्रियkṣatriyas
क्षत्रिय:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
पुंगवःbull/foremost
पुंगवः:
Samana-adhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootपुंगव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासोत्तरपद
Speaker
Sūta
Characters & Entities
S
SūtaY
YamaP
PāṇḍuY
YudhiṣṭhiraFAQs
Dharma is embodied in exemplary rulers; Yudhiṣṭhira is presented as a human manifestation of Yama’s righteous order.
None explicitly; the verse connects tīrthamāhātmya narration with Mahābhārata lineage.
None in this verse.