Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

ततस्तया विहस्योच्चैः प्रक्षाल्य चरणौ स्वयम् । दत्ता मुक्तावली तस्या वस्त्रैर्दिव्यैः समन्विता । यस्याः षण्माषतुल्यानि मौक्तिकान्यमलानि च

tatastayā vihasyoccaiḥ prakṣālya caraṇau svayam | dattā muktāvalī tasyā vastrairdivyaiḥ samanvitā | yasyāḥ ṣaṇmāṣatulyāni mauktikānyamalāni ca

তখন সে উচ্চস্বরে হেসে নিজেই তার পা ধুয়ে দিল, এবং দিব্য বস্ত্রসহ তাকে সেই মুক্তার হারটি দিল—যার নির্মল মুক্তাগুলি প্রত্যেকটি ছয় মাষ ওজনের সমান ছিল।

tataḥthen
tataḥ:
Kālādhi karaṇa (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
tayāby her
tayā:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
vihasyahaving laughed
vihasya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvi-√has (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय — ‘vihasya’ = having laughed/smiled
uccaiḥaloud/loudly
uccaiḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootuccais (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — manner
prakṣālyahaving washed
prakṣālya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpra-√kṣāl (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय — having washed
caraṇau(her) two feet
caraṇau:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcaraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन
svayamherself
svayam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय (reflexive adverb) — ‘herself’
dattāwas given
dattā:
Kriyā (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootdatta (कृदन्त; √dā/दा)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/विधेय-रूपेण ‘(सा) दत्ता’ = was given
muktāvalīthe pearl-necklace
muktāvalī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmuktā + āvalī (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tasyāḥto her
tasyāḥ:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; अत्र चतुर्थी (सम्प्रदान) — ‘to her’
vastraiḥwith garments
vastraiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
divyaiḥdivine
divyaiḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘vastraiḥ’ इति विशेषण
samanvitāaccompanied (by)
samanvitā:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamanvita (कृदन्त; sam-anv-√i/इ)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘muktāvalī’ इति विशेषण — ‘endowed/combined with’
yasyāḥof which/of whom
yasyāḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (सम्बन्ध)
ṣaṇ-māṣa-tulyāniequal to six māṣas (in weight)
ṣaṇ-māṣa-tulyāni:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṭ (संख्या) + māṣa (प्रातिपदिक) + tulya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षण्माषतुल्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘mauktikāni’ इति विशेषण
mauktikānipearls
mauktikāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmauktika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
amalānispotless/pure
amalāni:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootamala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘mauktikāni’ इति विशेषण
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय

Narrator (contextual; speaker not explicit in this snippet)

Type: kshetra

Scene: Damayantī laughs openly in relief/joy, personally washes the tapasvinī’s feet, then gifts the pearl necklace along with divine garments; the pearls are flawless and heavy, each of six māṣas.

M
muktāvalī
M
mauktika (pearls)
M
māṣa (weight measure)

FAQs

True giving combines generosity with purity and proper conduct—honoring the moment with cleanliness and respectful hospitality.

Not specified in this verse; the tīrtha framework is contextual to the chapter.

Washing the feet (a marker of purity/etiquette) and giving gifts—ornaments and garments—as dāna.