Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 17

सशिरस्कंप्रदातव्यमिति ब्रह्मा पुराब्रवीत् । महोग्राणां च दातव्यमशिरस्कमपि स्फुटम्

saśiraskaṃpradātavyamiti brahmā purābravīt | mahogrāṇāṃ ca dātavyamaśiraskamapi sphuṭam

‘মস্তকসহ (অর্থাৎ সম্পূর্ণভাবে) দান করা উচিত’—প্রাচীনকালে ব্রহ্মা এ কথা বলেছিলেন। কিন্তু মহোগ্র দেবতাদের ক্ষেত্রে মস্তকবিহীনভাবেও দান করতে হয়—এটি স্পষ্টভাবে বলা হয়েছে।

sa-śiraskamwith the head (attached)
sa-śiraskam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (सह/स प्रातिपदिक) + śiras (शिरस् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सहितं शिरसा)
pradātavyamshould be given
pradātavyam:
Vidhi (Injunctive predicate)
TypeAdjective
Rootpra-dā (दा धातु) + tavya (तव्य प्रत्यय)
Formकृदन्त (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (gerundive: 'to be given')
itithus
iti:
Vakya-sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (ब्रह्मन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
purāformerly, once
purā:
Kala-adhikarana (Time)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
abravītsaid
abravīt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
mahā-ugrāṇāmof the very fierce ones
mahā-ugrāṇām:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ugra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कर्मधारय (महान्तः उग्राः)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
dātavyamshould be given
dātavyam:
Vidhi (Injunctive predicate)
TypeAdjective
Rootdā (दा धातु) + tavya (तव्य प्रत्यय)
Formकृदन्त (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण
a-śiraskamheadless, without the head
a-śiraskam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roota (नञ्) + śiras (शिरस् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नञ्-समासः: अशिरस्क = शिरो-रहित)
apialso, even
api:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय, अपि (also/even)
sphuṭamclearly, explicitly
sphuṭam:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsphuṭa (स्फुट प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् (क्रियाविशेषणरूपेण), स्पष्टार्थे (clearly)

Lomaharṣaṇa (Sūta) speaking to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: Brahmā (or an authoritative sage citing Brahmā) declares a rule about offerings: a complete offering for ordinary contexts, and a distinct, austere offering for fierce deities; visual contrast between saumya altar and ugra shrine.

B
Brahmā

FAQs

Offerings must match the deity and the rite: dharma is precise, and correct form safeguards both devotee and ritual purpose.

No specific site is named; the verse concerns normative ritual distinctions for different classes of deities.

A rule distinguishing offerings made ‘with head’ (complete) versus ‘without head’ (head excluded), especially for mahogra deities.