Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 77
Devanagari script
गभात्कोटिगुणं दुःखं जायमानस्य जायते । गर्भवासे स्मृतिर्यासीत्सा जातस्य प्रणश्यति
Transliteration
gabhātkoṭiguṇaṃ duḥkhaṃ jāyamānasya jāyate | garbhavāse smṛtiryāsītsā jātasya praṇaśyati
Translation
গর্ভের দুঃখের চেয়েও কোটি গুণ বেশি দুঃখ জন্মের সঙ্গে সঙ্গেই হয়। আর গর্ভবাসে যে স্মৃতি ছিল, জন্মের পরে তা লুপ্ত হয়ে যায়।
Word by Word
गर्भात्from the womb
गर्भात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्
कोटि-गुणम्a crore-fold
कोटि-गुणम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; तत्पुरुषः (कोट्या गुणितम् = multiplied by a crore)
दुःखम्suffering
दुःखम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
जायमानस्यof one being born
जायमानस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्तः (present middle participle), पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
जायतेarises/occurs
जायते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
गर्भ-वासेin the dwelling in the womb
गर्भ-वासे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक) + वास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; तत्पुरुषः (गर्भे वासः)
स्मृतिःmemory
स्मृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
याwhich
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक सर्वनाम (relative pronoun)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्
साthat (memory)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशार्थ सर्वनाम (demonstrative)
जातस्यof the born (person)
जातस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
प्रणश्यतिperishes/disappears
प्रणश्यति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नश् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; उपसर्गः प्र
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
FAQs
Birth intensifies suffering and erases spiritual memory, so one should strive for liberation rather than repeat embodiment.
None is mentioned; the verse is a doctrinal reflection on birth and memory.
No ritual is stated; it serves as a meditation on the pains of embodiment.