Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36
Devanagari script
तक्षकेशः स्थितः पश्चादुत्तरे केतुमानिति । हरसिद्धिः सुपर्णाक्षी भास्करा योगनंदिनी
Transliteration
takṣakeśaḥ sthitaḥ paścāduttare ketumāniti | harasiddhiḥ suparṇākṣī bhāskarā yoganaṃdinī
Translation
পশ্চিমে তক্ষকেশ স্থিত, আর উত্তরে কেতুমান। তদ্রূপ হরসিদ্ধি, সুপর্ণাক্ষী, ভাস্করা ও যোগনন্দিনীও সেখানে বিদ্যমান।
Word by Word
तक्षकेशःTakṣakeśa (a name)
तक्षकेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतक्षक + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तक्षकस्य ईशः)
स्थितःstanding/placed
स्थितः:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पश्चात्behind / in the west
पश्चात्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
उत्तरेin the north
उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (दिशि-प्रयोगः)
केतुमान्Ketumān (one possessing a banner; a name)
केतुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेतु + मतुप् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
हरसिद्धिःHarasiddhi (a name)
हरसिद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर + सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हरस्य सिद्धिः)
सुपर्णाक्षीSuparṇākṣī (she with bird-like eyes; a name)
सुपर्णाक्षी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुपर्ण + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (सुपर्णे इव अक्षिणी यस्याः)
भास्कराBhāskarā (a name)
भास्करा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
योगनंदिनीYoganandinī (a name)
योगनंदिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग + नंदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (योगस्य नंदिनी)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages
Visual Art Cues
Scene: Two more guardians appear at the western and northern quarters, completing a four-direction tableau. Around them stand four named goddesses—Harasiddhi, Suparṇākṣī, Bhāskarā, Yoganandinī—forming a protective ring of śakti around the cosmic enclosure.
Characters & Entities
T
TakṣakeśaK
KetumānH
HarasiddhiS
SuparṇākṣīB
BhāskarāY
YoganandinīFAQs
Divine administration is multi-layered: guardians and śaktis are assigned roles across directions and realms, emphasizing protected cosmic harmony.
None explicitly in this verse.
None.