Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

त्वं साक्षात्परमः पूज्यः कुरु कार्यमिदं हि नः । अथ वा पीडितान्दृष्ट्वा सामान्यानपि पंडिताः । स्वप्राणैरपि त्रायांति परमेतन्महाफलम्

Transliteration

tvaṃ sākṣātparamaḥ pūjyaḥ kuru kāryamidaṃ hi naḥ | atha vā pīḍitāndṛṣṭvā sāmānyānapi paṃḍitāḥ | svaprāṇairapi trāyāṃti parametanmahāphalam

Translation

তুমি প্রত্যক্ষই পরম পূজ্য—আমাদের এই কাজ সম্পন্ন করো। কারণ পণ্ডিতেরাও সাধারণ জনকে পীড়িত দেখে, নিজের প্রাণের ঝুঁকি নিয়েও রক্ষা করেন; এতে পরম মহাফল লাভ হয়।

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• साक्षात्: directly; manifestly
• साक्षात्: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: directly/manifestly)

• परमः: supreme
• परमः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ इत्यस्य विधेय-विशेषण

• पूज्यः: worthy of worship
• पूज्यः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज्य (प्रातिपदिक; √पूज् + यत्)
• Form: कृदन्त (यत्-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ इत्यस्य विधेय-विशेषण

• कुरु: do; perform
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कार्यम्: task; deed
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक; √कृ + यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Demonstrative/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; निर्देश

• हि: indeed; for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/अवधारणे निपात (particle: indeed/for)

• नः: for us; to us
• नः: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6th/4th case), बहुवचन; अत्र चतुर्थ्यर्थे (for us)

• अथ: then; now
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रस्तावार्थक-अव्यय (particle: then/now)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (disjunctive: or)

• पीडितान्: the afflicted; the oppressed
• पीडितान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पीडित (प्रातिपदिक; √पीड् + क्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘दृष्ट्वा’ इत्यस्य कर्म

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Gerund/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकाल (having seen)

• सामान्यान्: ordinary (people)
• सामान्यान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सामान्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘पीडितान्’ इत्यस्य विशेषण

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपि-कारार्थक-निपात (particle: even/also)

• पण्डिताः: wise people; learned ones
• पण्डिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पण्डित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता

• स्वप्राणैः: with their own lives
• स्वप्राणैः: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्राण (प्रातिपदिक: स्व + प्राण)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpurusha: ‘स्वस्य प्राणाः’); करण

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपि-कारार्थक-निपात (particle: even)

• त्रायान्ति: they protect; they rescue
• त्रायान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• परम्: supreme; highest
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘महाफलम्’ इत्यस्य विशेषण

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Demonstrative/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश

• महाफलम्: great reward; great fruit
• महाफलम्: Karma (Predicate nominal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महाफल (प्रातिपदिक: महा + फल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (विशेषण-विशेष्य: ‘महच्च तत् फलम्’)

Speaker

Indra

Visual Art Cues

Scene: A supplicant group addresses a revered figure (Manmatha or a powerful being in context) requesting decisive help; in the background, distressed common folk are shown, and the ideal of risking one’s life to protect them is highlighted.

Characters & Entities

• Indra
• Manmatha (Kāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Protecting the distressed is a supreme dharmic act; compassion and courageous aid generate great spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is cited; the verse teaches dharma through exhortation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it emphasizes ethical duty (rakṣā/aid) rather than ritual.