Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

अरिष्टा विनता ग्रावा दया क्रोधवशा इरा । कद्रुर्मुनिश्च ते चोभे मातरस्ताः प्रकीर्तिताः

Transliteration

ariṣṭā vinatā grāvā dayā krodhavaśā irā | kadrurmuniśca te cobhe mātarastāḥ prakīrtitāḥ

Translation

অরিষ্টা, বিনতা, গ্রাবা, দয়া, ক্রোধবশা ও ইরা; এবং কদ্রু ও মুনি—এই দুজনও—মাতৃরূপে প্রখ্যাত।

Word by Word

• अरिष्टा: Ariṣṭā (a mother/name)
• अरिष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अरिष्टा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• विनता: Vinatā
• विनता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विनता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• ग्रावा: Grāvā
• ग्रावा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्रावा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• दया: Dayā (compassion; name)
• दया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• क्रोधवशा: Krodhavaśā (she who is under anger; name)
• क्रोधवशा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + वशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्रोधस्य वशा = under the control of anger)

• इरा: Irā
• इरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• कद्रुः: Kadru
• कद्रुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कद्रु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• मुनिः: Muni (sage; name)
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्यतः), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• उभे: both (feminine)
• उभे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन; विशेषण (te इत्यस्य)

• मातरः: mothers
• मातरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• ताः: those
• ताः: Anuvartya/Referent (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम (मातरः इत्यस्य)

• प्रकीर्तिताः: are proclaimed/mentioned
• प्रकीर्तिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-बहुवचन (मातरः/ताः इत्यनुसार); कर्मणि प्रयोगार्थः (are proclaimed)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narration to sages)

Visual Art Cues

Scene: A seated ṛṣi-narrator enumerates the primordial mothers—Ariṣṭā, Vinatā, Grāvā, Dayā, Krodhavaśā, Irā, Kadru, Muni—shown as personified goddesses behind him, each with subtle iconographic hints of their progeny.

Characters & Entities

• Ariṣṭā
• Vinatā
• Grāvā
• Dayā
• Krodhavaśā
• Irā
• Kadru
• Muni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering sacred genealogies reinforces the Purāṇic vision that life’s diversity arises from a structured, dharmic cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is a list within a lineage narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction is present.