Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

निर्ममं चापि निर्मोहं या मामपि विमोहयेत् । कैर्न संस्मरणीया सा काशी विश्वविमोहिनी

nirmamaṃ cāpi nirmohaṃ yā māmapi vimohayet | kairna saṃsmaraṇīyā sā kāśī viśvavimohinī

যে নির্মম ও নির্মোহকেও—এমনকি আমাকেও—মোহিত করতে পারে, সেই বিশ্ববিমোহিনী কাশী কার স্মরণে আসবে না?

निर्ममम्free from possessiveness
निर्ममम्:
Karma (Object complement/कर्मपूरक)
TypeAdjective
Rootनिर्मम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (माम् इति/अहम् इति भावे)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (also/even)
निर्मोहम्free from delusion
निर्मोहम्:
Karma (Object complement/कर्मपूरक)
TypeAdjective
Rootनिर्मोह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (माम् इति)
याwho (she who)
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (काशी इत्यस्य)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (even)
विमोहयेत्might delude, could bewilder
विमोहयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√मुह् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
कैःby whom? with what?
कैः:
Karana/Hetu (By whom/with what)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
संस्मरणीयाto be remembered
संस्मरणीया:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootसम्-√स्मृ (धातु) + अनीयर् (कृत्)
Formअनीयर्-प्रत्ययान्त कृत्य-विशेषणम् (gerundive); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (सा इति)
साshe, that (Kāśī)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
काशीKāśī
काशी:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अप्पोजिशन (सा इति)
विश्व-विमोहिनीthe deluder of the whole world
विश्व-विमोहिनी:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्व-विमोहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (काशी इति); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य विमोहिनी)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī (Viśvavimohinī epithet)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī or interlocutor in Kāśī-khaṇḍa frame (context-dependent)

Scene: Kāśī appears as a radiant goddess-city, veiled in light, drawing even an ascetic with calm face and empty hands (symbolizing non-possessiveness) into awe; the city’s aura spirals like a mantra around him.

K
Kāśī

FAQs

Kāśī’s spiritual magnetism is so profound that remembrance of her becomes natural and transformative for all.

Kāśī (Vārāṇasī), praised as viśvavimohinī—mysteriously captivating and spiritually compelling.

Smaraṇa (devout remembrance) of Kāśī is implied as the practice, though no formal rite is specified.