Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

Devanagari script

विभूत्याहरहः स्नाति त्रिकालं लिंगमर्चयन् । नांतरं स विजानाति शिवलिंगे गुरौ तथा

Transliteration

vibhūtyāharahaḥ snāti trikālaṃ liṃgamarcayan | nāṃtaraṃ sa vijānāti śivaliṃge gurau tathā

Translation

তিনি প্রতিদিন বিভূতি ধারণ করে স্নান করতেন এবং ত্রিকালে লিঙ্গের অর্চনা করতেন। শিবলিঙ্গ ও গুরুর মধ্যে তিনি কোনো ভেদ জানতেন না।

Word by Word

• विभूत्या: with sacred ash
• विभूत्या: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विभूति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्

• अहरहः: every day
• अहरहः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अहर् + अहः (अव्यय-प्रयोग)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb) — ‘day by day/each day’

• स्नाति: bathes
• स्नाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• त्रिकालम्: at the three times (daily)
• त्रिकालम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम् (adverb) — ‘त्रिषु कालेषु’

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अर्चयन्: worshipping
• अर्चयन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)

• अन्तरम्: difference
• अन्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• विजानाति: knows/recognizes
• विजानाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• शिवलिङ्गे: in the Śiva-liṅga
• शिवलिङ्गे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• गुरौ: in the guru
• गुरौ: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• तथा: likewise
• तथा: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb) — ‘likewise/so’

Speaker

Śiva (continuing the narrative addressed to Aparṇā)

Visual Art Cues

Scene: Vasiṣṭha, ash-marked, performs worship to a Śiva-liṅga three times a day; in a parallel visual, the guru stands beside the liṅga with identical reverence, showing abheda-bhāva.

Characters & Entities

• Vibhūti
• Śiva-liṅga
• Guru
• Trikāla-pūjā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True Śaiva devotion sees the guru and Śiva as one in essence, expressed through steady daily worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter’s Kāśī setting (Hara-pāpa-hrada milieu) as the ground for rigorous Śaiva sādhanā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Daily bathing with vibhūti observance and trikāla liṅga-arcana (worship three times daily).