Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32
Devanagari script
अन्येद्युरप्यथायातः श्येनो पश्यत्स दंपती । अपरिच्छिन्नया दृष्ट्या यथा मृत्युर्गतायुषम्
Transliteration
anyedyurapyathāyātaḥ śyeno paśyatsa daṃpatī | aparicchinnayā dṛṣṭyā yathā mṛtyurgatāyuṣam
Translation
পরদিনও সেই বাজ এসে দম্পতিকে লক্ষ্য করল; তার অনিমেষ দৃষ্টি তাদের উপর এমন ছিল, যেন আয়ু-শেষ ব্যক্তির উপর মৃত্যু।
Word by Word
अन्येद्युःthe next day
अन्येद्युः:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्येद्युः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: ‘on the next day’)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
आयातःhaving come/arrived
आयातः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-√या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
श्येनःhawk
श्येनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
पश्यत्seeing
पश्यत्:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘seeing’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
दम्पतीthe couple (husband and wife)
दम्पती:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदम्पती (प्रातिपदिक; दम्पति-द्विवचन)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), द्विवचन; दम्पति-शब्दस्य द्विवचनरूपम्
अपरिच्छिन्नयाwith unblinking/uninterrupted
अपरिच्छिन्नया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअ-परि-√छिद् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → अपरिच्छिन्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषणम् (दृष्ट्या इति)
दृष्ट्याwith (his) gaze
दृष्ट्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
यथाas/like
यथा:
Upamana marker (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/like)
मृत्युःdeath
मृत्युः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
गतायुषम्one whose lifespan is gone
गतायुषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootगत (प्रातिपदिक; √गम् + क्त) + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गतं आयुः यस्य)
Speaker
Narrator (within Kāśīkhaṇḍa frame)
Characters & Entities
Ś
Śyena (hawk)M
Mṛtyu (Death)P
Pārāvata coupleFAQs
It underscores mortality and inevitability—threats can return persistently, reminding beings to seek higher refuge and right conduct.
The broader narrative belongs to Kāśī-khaṇḍa (Vārāṇasī’s sacred domain), though this verse is descriptive rather than explicitly tīrtha-focused.
None.