Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

तावत्कालस्तया साध्व्या महान्विघ्नोऽनुमीयते । निमेषांतरितः कालो यो यो व्यथोंगतो मम । लिंगानवेक्षणात्तत्र प्रायश्चित्तं कथं भवेत

tāvatkālastayā sādhvyā mahānvighno'numīyate | nimeṣāṃtaritaḥ kālo yo yo vyathoṃgato mama | liṃgānavekṣaṇāttatra prāyaścittaṃ kathaṃ bhaveta

এই কারণেই সেই সাধ্বী এতটুকু সময়কেও মহাবিঘ্ন বলে মনে করত— ‘আমার যে যে ক্ষণ চোখের পলক পড়ার ব্যবধানে লিঙ্গদর্শন ছাড়া কেটে গেল এবং ব্যথা দিল, তার প্রায়শ্চিত্ত কীভাবে হবে?’

तावत्so long, that much
तावत्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परिमाण/अवधिवाचक (indecl. indicating extent: 'so much/that long')
कालःtime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (masc. nom. sg.)
तयाby her
तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (fem. instr. sg.)
साध्व्याby the virtuous woman
साध्व्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (fem. instr. sg.)
महान्great
महान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (masc. nom. sg.)
विघ्नःobstacle
विघ्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविघ्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (masc. nom. sg.)
अनुमीयतेis inferred
अनुमीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + मा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
निमेष-अन्तरितःinterrupted by a blink
निमेष-अन्तरितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिमेष (प्रातिपदिक) + अन्तरित (कृदन्त, √अन्तर्/अन्तरि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) (masc. nom. sg.)
कालःtime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (masc. nom. sg.)
यःwhich
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (masc. nom. sg.)
यःwhich (each)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (masc. nom. sg.)
व्यथःpain, distress
व्यथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (masc. nom. sg.)
आगतःhas come, has occurred
आगतः:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-भाव)
TypeAdjective
Rootआ + गम् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) (masc. nom. sg.)
ममto me / of me
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन (gen. sg.)
लिङ्ग-अनवेक्षणात्from not observing the liṅga
लिङ्ग-अनवेक्षणात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक) + अनवेक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन (neut. abl. sg.)
तत्रthere, in that matter
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (indecl. adverb of place)
प्रायश्चित्तम्expiation
प्रायश्चित्तम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (neut. nom. sg.)
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक (indecl. interrogative adverb)
भवेत्might be, should be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narrative; verse contains her inner speech)

Tirtha: Avimukta-Kāśī (liṅga-darśana context)

Type: kshetra

Scene: The sādhvī, still before the liṅga, appears inwardly distressed at the idea of even a blink’s separation; her hands folded, eyes wide, as if pleading for uninterrupted communion.

L
Liṅga (Oṃkāra-liṅga implied)
P
Prāyaścitta (atonement)

FAQs

The text idealizes relentless devotion: separation from Śiva—even for an instant—is felt as spiritual loss.

Kāśī is the implied site; liṅga-darśana within Kāśī is treated as supremely meritorious.

No formal rite is prescribed; the verse introduces prāyaścitta as a concept, while emphasizing uninterrupted liṅga-darśana.