Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

निवसंति मम क्षेत्रे मम भक्तिं प्रकुर्वते । मम लिंगधरा ये तु तानेवोपदिशाम्यहम्

Transliteration

nivasaṃti mama kṣetre mama bhaktiṃ prakurvate | mama liṃgadharā ye tu tānevopadiśāmyaham

Translation

যারা আমার ক্ষেত্রে বাস করে এবং আমার ভক্তি সাধন করে, আর যারা আমার লিঙ্গ ধারণ করে—তাদেরই আমি নিজে উপদেশ দিই।

Word by Word

• निवसन्ति: dwell
• निवसन्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + वस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• क्षेत्रे: in (my) sacred field/region
• क्षेत्रे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• भक्तिम्: devotion
• भक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रकुर्वते: perform/practice
• प्रकुर्वते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम्

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• लिङ्ग-धराः: wearers/bearers of the liṅga
• लिङ्ग-धराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक) + धर (धा.धृ; अच्-प्रत्यय/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (द्वितीया-तत्पुरुषः: लिङ्गं धरन्ति); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपातः (but/indeed)

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम

• एव: only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपातः (only/just)

• उपदिशामि: I instruct/teach
• उपदिशामि: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + दिश् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Śiva (Hara/Bhava)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Śiva-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī / Skanda Purāṇa audience

Visual Art Cues

Scene: In Kāśī, a devoted resident wearing a liṅga (liṅga-dhārī) receives whispered upadeśa from Śiva/Viśvanātha appearing as a compassionate guru; background shows a shrine courtyard and bilva trees.

Characters & Entities

• Kāśī-kṣetra
• Liṅga (Śiva-emblem)
• Śaiva devotees

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī-residence becomes spiritually decisive when joined with active devotion; such qualified devotees receive Śiva’s direct guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śiva’s own kṣetra—Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-dhāraṇa (bearing the liṅga) and sustained bhakti while residing in Kāśī are implied as Śaiva disciplines.