Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

त्वं जातवेदसि सदा दह्नात्मशक्तिर्वेधास्त्वया जगदिदं विविधं विदध्यात् । विश्वंभरोपि बिभृयादखिलं भवत्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

tvaṃ jātavedasi sadā dahnātmaśaktirvedhāstvayā jagadidaṃ vividhaṃ vidadhyāt | viśvaṃbharopi bibhṛyādakhilaṃ bhavatyā lakṣmi prasīda satataṃ namatāṃ śaraṇye

তুমিই স্বয়ং জাতবেদ (সর্বজ্ঞ অগ্নি)—অগ্নির আত্মশক্তি সদা তুমি। তোমার দ্বারাই বিধাতা (ব্রহ্মা) এই বিচিত্র জগত রচনা করেন; তোমার দ্বারাই বিশ্বম্ভর (বিষ্ণু) সকলকে ধারণ করেন। হে লক্ষ্মী, প্রণতজনের শরণ, সদা প্রসন্ন হও।

tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (Nominative)
jātavedasiin Jātavedas (Agni)
jātavedasi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootjātavedas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (Locative) (वेदिक-नाम); ‘जातवेदस्’ = अग्नि
sadāalways
sadā:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
dahna-ātma-śaktiḥthe inner power of fire
dahna-ātma-śaktiḥ:
Pratipādya (Predicate nominative/विशेष्य-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdahna (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक) + śakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative); दह्नस्य आत्मशक्तिः
vedhāḥthe Creator (Brahmā)
vedhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvedhā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative); ‘विधाता/ब्रह्मा’
tvayāby you
tvayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, एकवचन, तृतीया (Instrumental)
jagatworld
jagat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc); here object with idam
idamthis
idam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (Accusative)
vividhamvaried, manifold
vividham:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (Accusative); विशेषणम् (qualifier of jagad idam)
vidadhyātwould create/arrange
vidadhyāt:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootdhā (धातु) उपसर्ग-वि
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; वि-√धा
viśvaṃbharaḥViśvambhara (Viṣṇu)
viśvaṃbharaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvaṃbhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative); ‘विष्णु’
apialso
api:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-निपात (particle: also/even)
bibhṛyātwould bear/support
bibhṛyāt:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhṛ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; √भृ
akhilamentire
akhilam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (Accusative); विशेषणम्
bhavatyāby you (reverential)
bhavatyā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbhavatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (Instrumental); आदरार्थे ‘भवती’
lakṣmiO Lakṣmī
lakṣmi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सम्बोधन (Vocative)
prasīdabe gracious
prasīda:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootsad (धातु) उपसर्ग-प्र
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; प्र-√सद्
satataṃalways
satataṃ:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsatatam (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
namatāmof those who bow
namatām:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeVerb
Rootnam (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त; षष्ठी बहुवचन (Genitive plural) ‘नमताम्’
śaraṇyeO refuge-giver
śaraṇye:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśaraṇya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सम्बोधन (Vocative)

Agastya (stuti, contextually in Kāśīkhaṇḍa narrative)

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Lakṣmī visualized as the inner flame-power: Agni altar blazing, with Lakṣmī’s golden presence emerging from fire; Brahmā creating and Viṣṇu sustaining in the background, both empowered by her radiance.

L
Lakṣmī
J
Jātavedas (Agni)
B
Brahmā (Vedhās)
V
Viṣṇu (Viśvambhara)
U
Universe (jagat)

FAQs

Divine prosperity is not merely wealth but the very śakti enabling creation and preservation; honoring her aligns one with cosmic order (dharma).

The hymn belongs to the Kāśīkhaṇḍa milieu, linking devotional praise to the merit (puṇya) of Kāśī’s sacred landscape.

No direct prescription; the verse supports stuti and śaraṇāgati (taking refuge) as devotional discipline.