Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

अंगुल्यश्च सुपर्वाणो दीर्घावृत्ताः क्रमात्कृशाः । चिपिटाःस्थपुटा रूक्षाः पृष्ठरोमयुजोऽशुभाः

Transliteration

aṃgulyaśca suparvāṇo dīrghāvṛttāḥ kramātkṛśāḥ | cipiṭāḥsthapuṭā rūkṣāḥ pṛṣṭharomayujo'śubhāḥ

Translation

যে আঙুলগুলির গাঁট সুগঠিত, দীর্ঘ ও গোলাকার এবং ক্রমে সরু হয়, সেগুলি শুভ; কিন্তু চ্যাপ্টা, মোটা-ঠাসা, রুক্ষ ও পৃষ্ঠে লোমযুক্ত আঙুল অশুভ।

Word by Word

• अङ्गुल्यः: fingers
• अङ्गुल्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गुलि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयार्थक)

• सु-पर्वाणः: having good joints/knuckles
• सु-पर्वाणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + पर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः—सु (सुन्दर/उत्तम) पर्वाणि येषाम् (अङ्गुल्यः)

• दीर्घ-आवृत्ताः: long and rounded
• दीर्घ-आवृत्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + आवृत्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्वः (दीर्घाश्च आवृत्ताश्च) ‘अङ्गुल्यः’ इत्यस्य विशेषणम्

• क्रमात्: gradually / in order
• क्रमात्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त, क्रियाविशेषण)

• कृशाः: slender
• कृशाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘अङ्गुल्यः’ इत्यस्य विशेषणम्

• चिपिटाः: flat
• चिपिटाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चिपिट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘अङ्गुल्यः’ इत्यस्य विशेषणम्

• स्थ-पुटाः: having thick/firm hollows (reading uncertain)
• स्थ-पुटाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थ (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः—स्थूल/स्थिर-पुटाः इत्यर्थे (पाठभेदसम्भवः); ‘अङ्गुल्यः’ इत्यस्य विशेषणम्

• रूक्षाः: rough
• रूक्षाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘अङ्गुल्यः’ इत्यस्य विशेषणम्

• पृष्ठ-रोम-युजः: having hair on the back (of the fingers)
• पृष्ठ-रोम-युजः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक) + रोमन् (प्रातिपदिक) + युज् (कृदन्त-प्रातिपदिक, √युज् ‘to join/possess’)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—पृष्ठे रोम युज्यते/अस्ति येषाम् (अङ्गुल्यः)

• अशुभाः: inauspicious
• अशुभाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अशुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘अङ्गुल्यः’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: Two contrasting hands are shown: one with long rounded fingers and clear joints tapering gracefully; the other with flat thick rough fingers with hair on the back, as a didactic comparison in a Kāśī teaching setting.

Characters & Entities

• Kāśī
• Skanda
• Agastya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tradition links external harmony with auspicious karmic disposition, while harsh traits symbolize obstacles and suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; it is embedded in the Kāśī-centered Kāśīkhaṇḍa discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.