Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 80

Devanagari script

कंक जंबूक मंडूक वृक वृश्चिक भोगिनः । रासभोष्ट्र बिडालाः स्युः करस्था दुःखदाः स्त्रियाः

Transliteration

kaṃka jaṃbūka maṃḍūka vṛka vṛścika bhoginaḥ | rāsabhoṣṭra biḍālāḥ syuḥ karasthā duḥkhadāḥ striyāḥ

Translation

হাতে বক, শেয়াল, ব্যাঙ, নেকড়ে, বিচ্ছু, সাপ, গাধা, উট বা বিড়ালের ন্যায় চিহ্ন থাকিলে, এমন নারীকে দুঃখদায়িনী বলা হয়।

Word by Word

• कङ्क: herons
• कङ्क: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन (समाहार-गणना; सूचीपद)

• जम्बूक: jackals
• जम्बूक: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जम्बूक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सूचीपद)

• मण्डूक: frogs
• मण्डूक: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मण्डूक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सूचीपद)

• वृक: wolves
• वृक: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सूचीपद)

• वृश्चिक: scorpions
• वृश्चिक: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृश्चिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सूचीपद)

• भोगिनः: serpents
• भोगिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भोगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• रासभ: donkeys
• रासभ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रासभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सूचीपद)

• उष्ट्र: camels
• उष्ट्र: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उष्ट्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सूचीपद)

• बिडालाः: cats
• बिडालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बिडाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• स्युः: would be / may be
• स्युः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• करस्थाः: present in the hand (lines)
• करस्थाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कर (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक, √स्था)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः—करे स्थिता (स्त्रियाः इत्यस्य विशेषणम्)

• दुःखदाः: pain-giving
• दुःखदाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःखद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारयभावः—दुःखं ददाति इति (स्त्रियाः इत्यस्य विशेषणम्)

• स्त्रियाः: women
• स्त्रियाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: A palm is shown with faint silhouettes of heron, jackal, frog, wolf, scorpion, serpent, donkey, camel, and cat as symbolic overlays; listeners appear concerned, with Kāśī ghāṭa ambience behind.

Characters & Entities

• Kāśī
• Skanda
• Agastya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text warns that certain signs symbolize turbulent tendencies and potential suffering in domestic life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; it is part of the Kāśīkhaṇḍa’s broader discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.