Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 87
Devanagari script
श्रुत्यक्षराणि निश्चित्य कारुण्याच्छंभुना मुने । निर्मिता तद्द्रवैरेषा गंगा गंगाधरेण वै
Transliteration
śrutyakṣarāṇi niścitya kāruṇyācchaṃbhunā mune | nirmitā taddravaireṣā gaṃgā gaṃgādhareṇa vai
Translation
হে মুনি! করুণাবশে শম্ভু শ্রুতির অক্ষরসমূহ নির্ধারণ করে, তাদের দ্রব-সার থেকে এই গঙ্গাকে নির্মাণ করলেন—নিশ্চয়ই গঙ্গাধর স্বয়ং।
Word by Word
श्रुति-अक्षराणिthe syllables/words of the Veda
श्रुति-अक्षराणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (श्रुतेः अक्षराणि)
निश्चित्यhaving ascertained
निश्चित्य:
Kriya (Converb/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनि-√चि (धातु) + क्त्वा (अव्ययीभाव/क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)
कारुण्यात्out of compassion
कारुण्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकारुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (हेतु/अपादान), एकवचनम्
शंभुनाby Śambhu
शंभुना:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
निर्मिताwas created
निर्मिता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√मा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे—‘was created’
तत्-द्रवैःwith those essences
तत्-द्रवैः:
Karana (Instrument/करणम्)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + द्रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (तस्य द्रवैः = ‘with its essences/fluids’)
एषाthis (she)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
गंगाGaṅgā
गंगा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
गंगा-धरेणby the bearer of Gaṅgā (Śiva)
गंगा-धरेण:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (गङ्गां धरतीति)
वैindeed
वै:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic particle)
Speaker
Skanda
Characters & Entities
Ś
Śambhu (Śiva)G
GaṅgāG
GaṅgādharaŚ
Śruti (Veda)A
Agastya (listener implied)FAQs
Gaṅgā is grounded in Vedic sanctity: her purity is portrayed as arising from Śruti itself, shaped by Śiva’s compassion.
Gaṅgā as a Veda-born tīrtha, especially revered in Kāśī’s spiritual topography.
No explicit instruction; the verse supports Gaṅgā-sevā (snāna, ācamana, tarpaṇa) as Veda-aligned and Śiva-sanctioned.