Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

पार्वत्या सहितः शंभुर्गजास्य स्कंद नंदिभिः । यत्र तिष्ठति विश्वेशः सकलः स परः स्मूतः

pārvatyā sahitaḥ śaṃbhurgajāsya skaṃda naṃdibhiḥ | yatra tiṣṭhati viśveśaḥ sakalaḥ sa paraḥ smūtaḥ

সেখানে পার্বতীসহ শম্ভু, গজানন, স্কন্দ ও নন্দীর সঙ্গে বিরাজ করেন। যেখানে বিশ্বেশ পূর্ণভাবে অধিষ্ঠিত, সেই অবস্থাই পরম বলে স্মৃত।

पार्वत्याwith Pārvatī
पार्वत्या:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसह (अव्यय/उपसर्गसदृश) + इ (धातु) → सहित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शम्भोः)
शम्भुःŚambhu (Śiva)
शम्भुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गजास्यthe elephant-faced one (Gaṇeśa)
गजास्य:
Sahakaraka (Associate/सह)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (गजस्य आस्यं यस्य सः)
स्कन्दSkanda
स्कन्द:
Sahakaraka (Associate/सह)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संबोधन-रूपेणापि सम्भवः (contextual)
नन्दिभिःwith the Nandis (attendants)/with Nandi
नन्दिभिः:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootनन्दि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक सम्बन्धबोधक
तिष्ठतिstands; remains
तिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विश्वेशःLord of the universe
विश्वेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (विश्वस्य ईशः)
सकलःentire; complete
सकलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (विश्वेशस्य)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
परःsupreme
परः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सः)
स्मृतःis called; is remembered as
स्मृतः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) प्रयुक्तः विधेय-विशेषणरूपेण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः ‘कथ्यते/उच्यते’

Skanda

Tirtha: Kailāsa / Viśveśa-dhāma

Type: peak

Listener: Purāṇic audience / pilgrims

Scene: A serene Kailāsa court: Śiva (Viśveśa) with Pārvatī seated, Gaṇeśa and Skanda standing respectfully, Nandin near Śiva’s feet; snowy peak and celestial aura behind.

P
Pārvatī
Ś
Śambhu (Śiva)
G
Gajāsya (Gaṇeśa)
S
Skanda
N
Nandin
V
Viśveśa

FAQs

The Supreme is recognized where Viśveśa (Śiva) abides with the full divine retinue—signifying wholeness, protection, and liberating presence.

Viśveśa/Viśveśvara of Kāśī is implied as the central sacred presence, aligning with Kāśī’s sthala-māhātmya.

None is directly stated; the verse is devotional-theological, emphasizing darśana of Viśveśa and his divine entourage.