Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

एतैरपि तपस्तप्तं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । ईशानेशं महालिंगं परिस्थाप्य शुभप्रदम्

Transliteration

etairapi tapastaptaṃ prāpya vārāṇasīṃ purīm | īśāneśaṃ mahāliṃgaṃ paristhāpya śubhapradam

Translation

এদের দ্বারাও তপস্যা সম্পন্ন হয়েছিল; এবং বারাণসী নগরীতে পৌঁছে তারা শুভপ্রদ মহালিঙ্গ ‘ঈশানেশ’ প্রতিষ্ঠা করল।

Word by Word

• एतैः: by these
• एतैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3), बहुवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (कर्मरूपेण)

• तप्तम्: performed (as austerity)
• तप्तम्: Kriya (Participial action/कृदन्त-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; धातुः √तप् (तपसि/दाहे)

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्यय; धातुः √आप् (प्राप्तौ), उपसर्गः प्र

• वाराणसीम्: Vārāṇasī
• वाराणसीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• पुरीम्: the city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; वाराणसीम् इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन

• ईशानेशम्: Īśāneśa (a form/name of Śiva)
• ईशानेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (ईशानः एव ईशः)

• महा-लिङ्गम्: the great liṅga
• महा-लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् लिङ्गम्)

• परिस्थाप्य: having installed
• परिस्थाप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: परि + स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्यय; धातुः √स्था (स्थितौ), उपसर्गः परि

• शुभ-प्रदम्: bestowing auspiciousness
• शुभ-प्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + प्रद (कृदन्त-प्रातिपदिक, √दा)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (शुभं प्रददाति इति) विशेषणम् (लिङ्गम्)

Speaker

Gaṇas (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Īśāneśa Mahāliṅga (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Ascetics or divine beings arrive at Kāśī after tapas and ceremonially install the great Īśāneśa Liṅga, with offerings, Vedic chants, and auspicious signs.

Characters & Entities

• Vārāṇasī
• Īśāneśa
• Mahāliṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas culminates in sacred presence: arriving in Kāśī and establishing/worshiping Śiva’s Liṅga becomes a source of enduring auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī), specifically the Īśāneśa Mahāliṅga shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (establishing/installation) is referenced, implying subsequent worship of Īśāneśa.