Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 72›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र मणिनागेश्वरं शुभम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम् । स्थापितं मणिनागेन लोकानां हितकाम्यया

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra maṇināgeśvaraṃ śubham | uttare narmadākūle sarvapāpakṣayaṃkaram | sthāpitaṃ maṇināgena lokānāṃ hitakāmyayā

Translation

শ্রীমার্কণ্ডেয় বললেন—তখন, হে রাজেন্দ্র, শুভ মণিনাগেশ্বরের দর্শনে গমন কর; তিনি নর্মদার উত্তর তীরে অবস্থিত, সর্বপাপক্ষয়কারী, লোকহিতকামনায় মণিনাগ কর্তৃক প্রতিষ্ঠিত।

Word by Word
श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री-मार्कण्डेय (प्रातिपदिक; श्री + मार्कण्डेय)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘श्री’ इति उपपद-विशेषणपूर्वकः नाम
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; काल/क्रमवाचक-क्रियाविशेषणम् (then/thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; आदेशार्थे (should go)
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphasis/contrast)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराज-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘राज्ञाम् इन्द्रः’
मणिनागेश्वरम्Maṇināgeśvara (the lord of Maṇināga)
मणिनागेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमणि-नाग-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; समासः (मणिनागस्य ईश्वरः)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मविशेषणम्
उत्तरेon the northern (side)
उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; देशवाचकः (in the northern [part])
नर्मदाकूलेon the bank of the Narmadā
नर्मदाकूले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा-कूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘नर्मदायाः कूलम्’
सर्वपापक्षयंकरम्causing the destruction of all sins
सर्वपापक्षयंकरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-पाप-क्षय-कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः ‘सर्वेषां पापानां क्षयं करोति’
स्थापितम्established
स्थापितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + त (क्त, क्त-प्रत्ययः)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘मणिनागेश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
मणिनागेनby Maṇināga
मणिनागेन:
Karana/Karta (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootमणिनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
लोकानाम्of the people/worlds
लोकानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्
हितकाम्ययाwith the wish for (their) welfare
हितकाम्यया:
Hetu (Cause/Motive/हेतु)
TypeNoun
Rootहित-काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘हितस्य काम्या’ इति (desire for welfare)
Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇināgeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Sage Mārkaṇḍeya instructs King Yudhiṣṭhira; in the background the Narmadā flows, and on the north bank stands a small Śiva shrine with a liṅga named Maṇināgeśvara; a nāga devotee (Maṇināga) is shown in reverent posture, suggesting the founder.

Characters & Entities
M
Mārkaṇḍeya
M
Maṇināgeśvara
N
Narmadā
M
Maṇināga

FAQs

Pilgrimage to a Śiva-sthala established for public welfare is portrayed as a potent means for purification and sin-destruction.

Maṇināgeśvara, an auspicious Śiva site on the northern bank of the Narmadā (Reva) River.

A direct pilgrimage instruction: “one should go” to Maṇināgeśvara; the detailed rites are implied and typically include darśana and pūjā.

←Previous Verse
Next Verse→