Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

ईश्वर उवाच । यदुक्तं वचनं देवि न तन्मे रोचते प्रिये । स्वकार्यं च सदा चिन्त्यं परकार्यं विसर्जयेत्

īśvara uvāca | yaduktaṃ vacanaṃ devi na tanme rocate priye | svakāryaṃ ca sadā cintyaṃ parakāryaṃ visarjayet

ঈশ্বর বললেন—“প্রিয়ে দেবি, তুমি যে কথা বলেছ তা আমার মনঃপূত নয়। সর্বদা নিজের কর্তব্যই চিন্তা করা উচিত, পরের কাজ ত্যাগ করা উচিত।”

ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
यत्what (that which)
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative pronoun)
उक्तम्said, spoken
उक्तम्:
Karma-anvayi visheshana (कर्मसम्बन्धि विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्
वचनम्word, statement
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (अत्र ‘यदुक्तं वचनम्’ इति कर्मरूपे)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वचनम्’ इत्यस्य पुनर्निर्देशः
मेto me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; अत्र षष्ठी (genitive: of me/to me)
रोचतेpleases, is agreeable
रोचते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रियेO beloved
प्रिये:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधन (address)
स्वकार्यंone’s own duty/work
स्वकार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वकार्य (प्रातिपदिक; स्व + कार्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)
चिन्त्यम्should be considered
चिन्त्यम्:
Karma-samānādhikaraṇa (कर्मसमानााधिकरण/विधेय)
TypeAdjective
Rootचिन्त् (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (ought to be thought)
परकार्यंanother’s business/work
परकार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपरकार्य (प्रातिपदिक; पर + कार्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विसर्जयेत्should abandon, should set aside
विसर्जयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि- सृज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन (सामान्य-नियमवाक्ये)

Śiva (Īśvara)

Listener: Devī (Umā/Pārvatī)

Scene: Śiva gently but firmly instructs Devī: his face serene, eyes steady; Devī attentive, slightly surprised; the smoky tapasvin remains in the background, emphasizing the tension between compassion and discernment.

Ś
Śiva (Īśvara)
D
Devī (Pārvatī/Umā)

FAQs

Dharma includes discernment: prioritize one’s own rightful responsibilities rather than being driven by others’ agendas.

No specific site is named; the verse is ethical instruction within the Revā Khaṇḍa narrative frame.

None; the emphasis is on dharmic conduct and discernment.