Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

त्रिवलीभङ्गसुभगं कर्णकुण्डलभूषितम् । विशालाभं सुपीनाङ्गं पार्श्वस्वावर्तभूषितम्

Transliteration

trivalībhaṅgasubhagaṃ karṇakuṇḍalabhūṣitam | viśālābhaṃ supīnāṅgaṃ pārśvasvāvartabhūṣitam

Translation

ত্রিবলীর মনোহর ভঙ্গিতে তিনি শোভিত এবং কর্ণকুণ্ডলে ভূষিত; বিশাল দেহ, পূর্ণাঙ্গ, আর পার্শ্বদেশে শুভ আবর্তচিহ্নে অলংকৃত ছিলেন।

Word by Word

• त्रिवली-भङ्ग-सुभगम्: beautiful with triple folds/curves
• त्रिवली-भङ्ग-सुभगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रिवली (प्रातिपदिक) + भङ्ग (प्रातिपदिक) + सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (त्रिवल्याः भङ्गः; तेन सुभगम् = beautiful with the triple-fold curvature); विशेषणम्

• कर्ण-कुण्डल-भूषितम्: adorned with ear-rings
• कर्ण-कुण्डल-भूषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक) + कुण्डल (प्रातिपदिक) + भूषित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (कर्णयोः कुण्डलैः भूषितम्); विशेषणम्

• विशाल-आभम्: having a broad radiance/appearance
• विशाल-आभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (‘विशाला आभा यस्य’); विशेषणम्

• सु-पीन-अङ्गम्: with well-developed limbs
• सु-पीन-अङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + पीन (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (‘सु-पीनम् अङ्गम् यस्य’ = well-developed limbs); विशेषणम्

• पार्श्व-स्व-आवर्त-भूषितम्: adorned with natural whorls on the sides
• पार्श्व-स्व-आवर्त-भूषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक) + स्व (प्रातिपदिक) + आवर्त (प्रातिपदिक) + भूषित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पार्श्वयोः स्वाभाविकैः आवर्तैः भूषितम्); विशेषणम्

Speaker

Unspecified narrator (addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa-sattama)

Visual Art Cues

Scene: Attention shifts to torso and ornaments: the graceful tri-valī folds, ear-ornaments, broad and full limbs, and auspicious whorls on the sides—signs of prosperity and divinity.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious bodily marks symbolize cosmic order; remembering them supports dharma-centered devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it remains within the Revā Khaṇḍa narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive and supports contemplative remembrance.