Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

विद्युत्प्रभाभासुरभीषणाङ्गः क एष चिक्रीडति भूतलस्थः । कालानलं गात्रमिदं दधानो यस्याट्टहासेन जगद्विमूढम्

Transliteration

vidyutprabhābhāsurabhīṣaṇāṅgaḥ ka eṣa cikrīḍati bhūtalasthaḥ | kālānalaṃ gātramidaṃ dadhāno yasyāṭṭahāsena jagadvimūḍham

Translation

“কে এ, যে ভূতলে দাঁড়িয়ে ক্রীড়া করছে—বিদ্যুৎপ্রভায় দীপ্ত ভয়ংকর অঙ্গে, কালাগ্নিসদৃশ দেহ ধারণ করে; যার ঘোর অট্টহাসে সমগ্র জগৎ বিমূঢ় হয়ে গেছে?”

Word by Word

• विद्युत्प्रभाभासुरभीषणाङ्गः: whose limbs are terrifying and radiant like lightning
• विद्युत्प्रभाभासुरभीषणाङ्गः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद्युत् + प्रभा + भासुर + भीषण + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः—यस्यानि अङ्गानि विद्युत्प्रभाभासुरभीषणानि सः

• कः: who?
• कः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• चिक्रीडति: plays/sports
• चिक्रीडति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रीड् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भूतलस्थः: standing on the earth
• भूतलस्थः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भूतल + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• कालानलम्: the fire of Time (cosmic fire)
• कालानलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल + अनल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गात्रम्: body
• गात्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दधानः: bearing/holding
• दधानः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• अट्टहासेन: by (his) loud laughter
• अट्टहासेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अट्टहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• जगत्: the world
• जगत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र द्वितीया (object)

• विमूढम्: bewildered
• विमूढम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि + मुह् (धातु) (विमूढ = कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (जगत्)

Speaker

Ṛṣis (addressing Brahmā)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā Khaṇḍa (earthly epiphany locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā

Visual Art Cues

Scene: Sages describe an unknown being on earth: a terrifying body blazing like lightning, embodying the fire of time; his laughter leaves the world stunned and confused.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Brahmā
• Śiva (implied, as the source of aṭṭahāsa)
• Kālānala (fire of Time)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When confronted by overwhelming power, inquiry joined with reverence is dharmic; it turns fear into understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific pilgrimage place is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated.