Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल कोहनस्वेति विश्रुतम् । सर्वपापहरं पुण्यं तीर्थं मृत्युविनाशनम्

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchenmahīpāla kohanasveti viśrutam | sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ tīrthaṃ mṛtyuvināśanam

Translation

শ্রী মার্কণ্ডেয় বললেন: হে রাজন! এরপর 'কোহনস্ব' নামে বিখ্যাত তীর্থে যাওয়া উচিত, যা সর্বপাপহারী, পুণ্যময় এবং মৃত্যুভয় বিনাশকারী।

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the venerable Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक; श्री + मार्कण्डेय)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• ततः: then / from there
• ततः: Kāla/Hetu (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आदेश/विधान

• महीपाल: O king
• महीपाल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महीपाल (प्रातिपदिक; मही + पाल)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन (8th) एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (महीम् पालयति इति)

• कोहनस्व: Kohanasva (place-name)
• कोहनस्व: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोहनस्व (प्रातिपदिक; स्थान-नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; गन्तव्य-स्थाननाम (as object of motion)

• इति: thus
• इति: Vākyārtha-bodhaka (Quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्ति-निपात (quotative particle)

• विश्रुतम्: well-known
• विश्रुतम्: Karma-viśeṣaṇa (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √श्रु (धातु) + वि; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; कोहनस्व इत्यस्य विशेषणम् (प्रसिद्धम्)

• सर्वपापहरम्: removing all sins
• सर्वपापहरम्: Karma-viśeṣaṇa (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्वपापहर (प्रातिपदिक; सर्व + पाप + हर)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (सर्वाणि पापानि हरति)

• पुण्यम्: holy / meritorious
• पुण्यम्: Karma-viśeṣaṇa (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; विशेषण

• तीर्थम्: pilgrimage place / ford
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; गच्छेत् इत्यस्य कर्म (destination as object)

• मृत्युविनाशनम्: destroying death (i.e., death-dispelling)
• मृत्युविनाशनम्: Karma-viśeṣaṇa (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मृत्युविनाशन (प्रातिपदिक; मृत्यु + विनाशन)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (मृत्योः विनाशनम्)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kohanasva

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: King (mahīpāla)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya instructs a king on a riverbank map-like setting; in the distance, the Kohanasva ford with pilgrims bathing; a symbolic motif of Yama receding or a broken noose to signify ‘mṛtyu-vināśana’.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Mahīpāla (king)
• Kohanasva-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a praised tīrtha is upheld as a dharmic means for purification and conquering fear of death.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kohanasva tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

A directive to go/undertake tīrtha-yātrā to Kohanasva (implying tīrtha-sevana such as darśana and snāna).