Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 30

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution)
Devata: Tanūnapāt (Agni); Sarasvatī; Aśvins-and-Indra
Chandas: Yajus/prose-formula

होता॑ यक्ष॒त्तनू॒नपा॒त्सर॑स्वती॒मवि॑र्मे॒षो न भे॑ष॒जं प॒था मधु॑मता॒ भर॑न्न॒श्विनेन्द्रा॑य वी॒र्यं बद॑रैरुप॒वाका॑भिर्भेष॒जं तोक्म॑भि॒: पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣat tanūnapāt sárasvatīm ávir méṣo ná bheṣajáṃ pathā́ mádhumatā bhárann aśvinéndrāya vīryàṃ bádarair upavākā́bhir bheṣajáṃ tókma-bhiḥ páyaḥ sómaḥ parísrutā ghṛtáṃ mádhu vyàntv ā́jyasya hótar yaja

হোতা তনূনপাত্ ও সরস্বতীকে যজন করুন। যেমন অবি (ভেড়ি) ও মেষ (ভেড়া) ঔষধ, মধুমতী পথে (তা) বহন করে আনতে আনতে—তেমনি অশ্বিনৌ-ইন্দ্রের জন্য বীর্য (পরাক্রম) হোক। বদর-ফল দ্বারা, উপবাকা-বচন দ্বারা ঔষধ; তোক্ম (বীজ) দ্বারা ঔষধ। পয়ঃ, পরি-স্রুত সোম, ঘৃত ও মধু—এই সব আজ্যের সঙ্গে ব্যাপ্ত হোক। হে হোতা, যজন কর।

होता । यक्षत् । तनूनपात् । सरस्वतीम् । अविः । मेषः । न । भेषजम् । पथा । मधुमता । भरन् । अश्विनेन्द्राय । वीर्यम् । बदरैः । उपवाकाभिः । भेषजम् । तोक्मभिः । पयः । सोमः । परिस्रुताः । घृतम् । मधु । व्यन्तु । आज्यस्य । होतः । यज

होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु
यक्षत्let him worship / may he sacrifice
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (देवपूजा)
तनूनपात्Tanūnapāt (a form of Agni)
तनूनपात्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनूनपात् (प्रातिपदिक)
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
अविःa ewe
अविः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक)
मेषःa ram
मेषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
like / as
:
TypeIndeclinable
Root
भेषजम्medicine; remedy
भेषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
पथाby the path; along the way
पथा:
करण
TypeNoun
Rootपथ (प्रातिपदिक)
मधुमताwith sweetness; honeyed
मधुमता:
करण
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक)
भरन्bearing; bringing
भरन्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
अश्विनौto the Aśvins
अश्विनौ:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रायto Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वीर्यम्strength; heroic power
वीर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
बदरैःwith jujube fruits (badara)
बदरैः:
करण
TypeNoun
Rootबदर (प्रातिपदिक)
उपवाकाभिःwith subsidiary hymns/recitations (upavākā)
उपवाकाभिः:
करण
TypeNoun
Rootउपवाका (प्रातिपदिक)
भेषजम्remedy
भेषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
तोक्मभिःwith grains/seeds
तोक्मभिः:
करण
TypeNoun
Rootतोक्म (प्रातिपदिक)
पयःmilk
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
परिस्रुताःhaving flowed around; well-filtered
परिस्रुताः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootपरि-√स्रु (स्रवणे)
घृतम्ghee
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
मधुhoney; sweetness
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
व्यन्तुlet them pervade/spread (forth)
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√व्या (वा √अन्/√इ?; वैदिक रूप: व्यन्तु = ‘वेन्तु/वियन्तु’)
आज्यस्यof the clarified butter (ājyá)
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
होतरीin/at the Hotṛ (office); at the Hotṛ
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यजsacrifice! worship!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (देवपूजा)
T
Tanūnapāt (Agni-as-embodied-fire)
S
Sarasvatī
A
Aśvins
I
Indra