Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 31
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Devas collectively; Sautrāmaṇī often Indra-associated in Brāhmaṇa framing
Chandas: Yajus-formula (didactic)
Samhita Patha (Devanagari)
ए॒ताव॑द्रू॒पं य॒ज्ञस्य॒ यद्दे॒वैर्ब्रह्म॑णा कृ॒तम् । तदे॒तत्सर्व॑माप्नोति य॒ज्ञे सौ॑त्राम॒णी सु॒ते
Transliteration
etā́vad rūpáṃ yajñásya yád deváir bráhmaṇā kṛtám | tád etát sárvam āpnoti yajñé sautrāmaṇī́ suté
Translation
যজ্ঞের এই-ই রূপ—যা দেবগণ ব্রহ্ম (পবিত্র শক্তি) দ্বারা নির্মাণ করেছেন। সোম-নিষ্পেষণসহ সৌত্রামণী যজ্ঞে সে এই সমস্তই লাভ করে।
Padapatha (Word Analysis)
ए॒तावत् । रू॒पम् । य॒ज्ञस्य॑ । यत् । दे॒वैः । ब्रह्म॑णा । कृ॒तम् । तत् । ए॒तत् । सर्व॑म् । आप्नोति । य॒ज्ञे । सौ॑त्राम॒णी । सु॒ते
Word by Word
एतावत्so much; this much
एतावत्:
विशेषणम् (रूपम् इति पदस्य)
TypeAdjective/Pronoun-like determiner
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
रूपम्form; appearance
रूपम्:
Kartā (अस्ति/भवति इत्यध्याहृतक्रियायाः)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
यत्which; that which
यत्:
सम्बन्ध/अन्वय (यत्—तत्-सम्बन्धः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवैःby the gods
देवैः:
Kartā (कृतम् इत्यस्य कर्तृकरण-निर्देशः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ब्रह्मणाby/with sacred power; by the Brahman (priestly power)
ब्रह्मणा:
Karaṇa (करणम्—‘ब्रह्म’ द्वारा)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
कृतम्done; made
कृतम्:
कर्मणि-प्रयोगे विधेय-विशेषणम् (यत्/रूपम् इत्यस्य)
TypeVerb-derived participle
Rootकृ (धातु) → कृत (क्त-कृदन्त)
तत्that
तत्:
सम्बन्ध/अन्वय (तत्—यत्-सम्बन्धः)
TypePronoun (correlative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतत्this (very)
एतत्:
सम्बन्ध/अन्वय (तत् एतत्—उक्तस्य निर्देशः)
TypePronoun (demonstrative)
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सर्वम्all; the whole
सर्वम्:
Karma (आप्नोति इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
आप्नोतिattains; obtains
आप्नोति:
क्रिया
TypeVerb
Rootआप् (धातु) / आप्नु (धातु-गणः) → आप्नोति
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्—‘यज्ञे’)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
सौत्रामणीin the Sautrāmaṇī (rite)
सौत्रामणी:
Adhikaraṇa (यज्ञे—कस्मिन्? सौत्रामण्याम्)
TypeNoun (name of iṣṭi/rite)
Rootसौत्रामणी (प्रातिपदिक)
सुतेwhen (the drink) is pressed/prepared
सुते:
Adhikaraṇa (काल/अवस्था-निर्देशः)
TypeAdjective/Participle used adverbially
Rootसु (धातु) → सुत (क्त-कृदन्त) / सुत (विशेषण)
Entities Mentioned
D
Devas (collectively)I
IndraB
Brahman (sacred power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes