Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 22

दिव्यरथारोहणम् — Śiva’s Ascent on the Divine Chariot

Pre-battle Portents

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य महेशस्य परात्मनः । तथेति चाब्रुवन्देवा हरिब्रह्मादयस्तथा

sanatkumāra uvāca | ityākarṇya vacastasya maheśasya parātmanaḥ | tatheti cābruvandevā haribrahmādayastathā

সনৎকুমার বললেন—পরমাত্মা মহেশের বাক্য শুনে, হরি, ব্রহ্মা প্রমুখসহ দেবগণ বললেন—“তথাস্তु।”

सनत्कुमारःSanatkumāra
सनत्कुमारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसनत्कुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; कर्मधारय-समास (सनत् + कुमार)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्ष-भूत/Perfect), परस्मैपदी; प्रथम-पुरुष, एकवचन
इतिthus
इति:
Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-कर्त्/कर्ण् (धातु: कर्ण् ‘to hear’)
Formक्त्वा-प्रत्यय (अव्ययभाव/gerund), ‘having heard’
वचःwords/speech
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
महेशस्यof Maheśa (Great Lord)
महेशस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; तत्पुरुष-समास (महान् ईशः)
परात्मनःof the Supreme Self
परात्मनः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; कर्मधारय-समास (परः आत्मा)
तथाso/likewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
इतिthus
इति:
Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अब्रुवन्they said
अब्रुवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतन-भूत/Imperfect), परस्मैपदी; प्रथम-पुरुष, बहुवचन
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
हरिब्रह्मादयःHari, Brahmā and others
हरिब्रह्मादयः:
Apposition/Specifier (विशेष्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootहरि + ब्रह्मन् + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (हरिः च ब्रह्मा च, आदयः)
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

Sanatkumara

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

S
Shiva
V
Vishnu
B
Brahma
D
Devas

FAQs

It shows the devas, including Viṣṇu and Brahmā, acknowledging Mahēśa as Parātmā (the Supreme Self) and responding with obedient assent—an image of surrender (śaraṇāgati) to Pati, Lord Śiva, who guides all beings.

Calling Śiva “Mahēśa” and “Parātmā” supports Shaiva understanding that the worshipped Lord—whether approached as the Liṅga (iconic focus) or as Saguna Mahādeva in narrative—remains the same supreme reality worthy of universal reverence.

The practical takeaway is inner assent and alignment of will with Śiva’s command: cultivate śaraṇāgati through japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and mindful obedience to dharma, echoing the devas’ “tathā iti” (“so be it”).