HomeRig VedaMandala 4Sukta 16Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 4.16.7Mandala 4, Sukta 16, Mantra 7

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अपो वृत्रं वव्रिवांसं पराहन्प्रावत्ते वज्रं पृथिवी सचेताः । प्रार्णांसि समुद्रियाण्यैनोः पतिर्भवञ्छवसा शूर धृष्णो ॥

apó vṛtráṃ vavri-vā́ṃsaṃ párāhan prā́vat te vájraṃ pṛthivī́ sá-cetāḥ | prā́rṇāṃsi samudriyā́ṇy aínōḥ pátir bhávān śávasā śūra dhṛ́ṣṇo ||

তুমি জলকে আচ্ছাদিতকারী বৃত্রকে দূর থেকে আঘাত করে নিপাতিত করেছ; চেতনায় সম্মত পৃথিবী তোমার বজ্রকে অগ্রসর করল। তুমি সমুদ্রীয় স্রোতধারাগুলিকে মুক্ত করলে এবং তাদের অধিপতি হলে—হে শূর, নিজ শক্তিতে ধৃষ্ণু (অদম্য)!

अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
वृत्रम्Vṛtra (the obstructor)
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक) < √वृ (वरणे/आवरणे)
वव्रिवांसम्having covered/blocked
वव्रिवांसम्:
विशेषण (कर्मणि) / कर्म
TypeParticiple (Adjective)
Root√वृ (वरणे/आवरणे) → वव्रिवस् (परिपूर्ण/अभ्यास-परस्मैपदी कृदन्त-प्रातिपदिक)
पराaway, forth
परा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरा (उपसर्ग/अव्यय)
अहन्he slew
अहन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√हन् (हिंसागत्योः)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
अवत्ते(it) set in motion / turned (towards) (Vedic usage)
अवत्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृ/√वर्त् (वर्तने/आवर्तने) (पाठभेद-संभाव्य); here: √वृ (आवरणे/वरणे) in causative/old injunctive-like usage is debated
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
पृथिवीthe Earth
पृथिवी:
कर्तृ (सह-कर्तृ/उपकर्तृ) / विषय
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक) < पृथु
सचेताःin accord, attentive, consenting
सचेताः:
विशेषण (कर्तृ/विषय)
TypeAdjective
Rootस-चेतस् (प्रातिपदिक) < √चित् (चेतने)
प्रforth
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
अर्णांसिfloods, waves
अर्णांसि:
कर्म/कर्तृ (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootअर्ण (प्रातिपदिक)
समुद्रियाणिoceanic, belonging to the sea
समुद्रियाणि:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसमुद्रिय (प्रातिपदिक) < समुद्र
एनॊःof sin/evil (of the guilt)
एनॊः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootएनस्/एन (प्रातिपदिक; ‘guilt/evil’ or ‘this’) — here traditional: एनः (पाप)
पतिःlord, master
पतिः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
भवन्becoming, being
भवन्:
विधेय (पतिः … भवन्) / कर्तृ
TypeParticiple
Root√भू (सत्तायाम्) → भवत् (वर्तमान कृदन्त)
शवसाby might, with strength
शवसा:
करण
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
शूरO hero
शूर:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative) / Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
धृष्णोO bold one, daring
धृष्णो:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootधृष्णु (प्रातिपदिक) < √धृष् (धर्षणे/साहसे)

Ask anything about this verse

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App