HomeRig VedaMandala 3Sukta 1Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 3.1.5: Mandala 3, Sukta 1, Mantra 5

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

शुक्रेभिरङ्गै रज आततन्वान्क्रतुं पुनानः कविभिः पवित्रैः । शोचिर्वसानः पर्यायुरपां श्रियो मिमीते बृहतीरनूनाः ॥

śukrébhir áṅgair rája ātatanvā́n krátum punānáḥ kavíbhíḥ pavítraiḥ | śócír vasānáḥ páry ā́yur apā́ṃ śriyó mimīte bṛhatī́r anū́nāḥ ||

উজ্জ্বল অঙ্গসমূহে তিনি রজঃ (অন্তরিক্ষ-প্রদেশ) জুড়ে প্রসারিত হন; কবিদের পবিত্র (পবিত্রৈঃ) দ্বারা ক্রতু (সঙ্কল্প-শক্তি) শোধন করেন। শোচি (জ্বালা) ধারণ করে তিনি আপাম্ (জল)-এর আয়ুঃ (জীবন-প্রবাহ) চারদিকে পরিবেষ্টন করেন; তিনি তাদের শ্রিয়ঃ (ঐশ্বর্য-শোভা) পরিমাপ করেন—বৃহৎ, অবিনশ্বর, অক্ষয়।

शु॒क्रेभिःwith bright/pure (ones); with shining
शु॒क्रेभिः:
करण
TypeAdjective (used substantively)
Rootशु॒क्र (प्रातिपदिक) < √शुच्/शुच् (दीप्तौ) (निघण्टु-परम्परा: ‘शुच्’ ‘शुचि’ ‘शुक्र’)
अङ्गैःwith limbs/members
अङ्गैः:
करण
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
रजःthe space/region; the airy realm
रजः:
कर्म
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
आतत॒न्वान्stretching out; spreading
आतत॒न्वान्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण कर्तरि)
TypeVerbal adjective
Rootआ-√तन् (तनु-विस्तारे) → आततन्वान् (वर्तमानकाले कृदन्तः)
क्रतु॑म्power of will; ritual skill/resolve
क्रतु॑म्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
पुना॒नःpurifying himself; being purified
पुना॒नः:
कर्तृ
TypeVerbal adjective
Root√पू (पूञ् शौच/पवने) → पुनान (वर्तमान कृदन्त, आत्मनेपद-भावः)
क॒विभिःwith sages/poets
क॒विभिः:
करण
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
प॒वित्रैःwith strainers/filters (purifying means)
प॒वित्रैः:
करण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
शो॒चिःflame; radiance
शो॒चिः:
कर्तृ (मुख्यकर्तृ/उपकर्तृ)
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक)
वसा॑नःwearing; clothed in
वसा॑नः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerbal adjective
Root√वस् (आच्छादने) → वसान (वर्तमान कृदन्त)
परिaround; all about
परि:
उपपद-सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
आयुःlife-span; vital life
आयुः:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक) ‘जल’
श्रियःsplendours; prosperities
श्रियः:
कर्म
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
मिमीतेmeasures out; apportions
मिमीते:
क्रिया
TypeVerb
Root√मा (माने/मितौ) → मिमीते (लिट्/परिपूर्ण-रूपेण पुनरुक्त-धातु), आत्मनेपद
बृह॒तीःgreat; lofty
बृह॒तीः:
कर्म (श्रियोः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहती (प्रातिपदिक) < √बृह् (वृद्धौ)
अनू॑नाःundiminished; not deficient
अनू॑नाः:
कर्म (श्रियोः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअनून (प्रातिपदिक) ‘not lacking’ (a- + ऊन)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App