HomeRig VedaMandala 10Sukta 66Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 10.66

Rishi: Vasiṣṭha (continuity of collection; traditional attribution for these adjacent hymns often to Vasiṣṭha—needs external Anukramaṇī confirmation)
Devata: Viśve Devāḥ; explicit Rbhus, Vata-Parjanya, Apas, Oṣadhis, Bhaga
Chandas: Triṣṭubh (probable)

धर्तारो दिव ऋभवः सुहस्ता वातापर्जन्या महिषस्य तन्यतोः । आप ओषधीः प्र तिरन्तु नो गिरो भगो रातिर्वाजिनो यन्तु मे हवम् ॥

ध॒र्तारो॑ दि॒व ऋ॒भव॑: सु॒हस्ता॑ वातापर्ज॒न्या म॑हि॒षस्य॑ तन्य॒तोः । आप॒ ओष॑धी॒: प्र ति॑रन्तु नो॒ गिरो॒ भगो॑ रा॒तिर्वा॒जिनो॑ यन्तु मे॒ हव॑म् ॥

dhartā́ro divá ṛ́bhavaḥ su-hástā vātāparjanyā́ mahiṣásya tanyatóḥ | ā́pa óṣadhī́ḥ prá tirantu no gíro bhágo rātír vā́jino yantu me hávam ||

দিবের ধারক, সুহস্ত ঋভুগণ, এবং মহিষের গর্জনময় তন্যতোঃ—বাত ও পর্জন্য—এই সকল; জল ও ঔষধি আমাদের গিরঃ (স্তুতিবাণী)কে অগ্রসর করুক। ভাগ, অংশদাতা, এবং বাজিনদের উদার রাতি (দান/প্রদান) আমার হব (আহ্বান)-এ আসুক।

ध॒र्तारः॑ । दि॒वः । ऋ॒भवः॑ । सु॒ऽहस्ताः॑ । वा॒ता॒प॒र्ज॒न्या । म॒हि॒षस्य॑ । त॒न्य॒तोः । आपः॑ । ओष॑धीः । प्र । ति॒र॒न्तु॒ । नः॒ । गिरः॒ । भगः॑ । रा॒तिः । वा॒जिनः॑ । य॒न्तु॒ । मे॒ । हव॑म् ॥धर्तारः । दिवः । ऋभवः । सुहस्ताः । वातापर्जन्या । महिषस्य । तन्यतोः । आपः । ओषधीः । प्र । तिरन्तु । नः । गिरः । भगः । रातिः । वाजिनः । यन्तु । मे । हवम् ॥dhartāraḥ | divaḥ | ṛbhavaḥ | su-hastāḥ | vātāparjanyā | mahiṣasya | tanyatoḥ | āpaḥ | oṣadhīḥ | pra | tirantu | naḥ | giraḥ | bhagaḥ | rātiḥ | vājinaḥ | yantu | me | havam

धर्तारःsupporters, sustainers
धर्तारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधर्तृ- (√धृ ‘धारणे’)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्-/द्यौ- ‘heaven’
ऋभवःthe Rbhus (divine artisans)
ऋभवः:
कर्तृ (apposition to धर्तारः)
TypeNoun (proper) / Adjective
Rootऋभु- (ऋभवः = ऋभवः/ऋभवस्)
सुहस्ताःhaving good hands, skillful
सुहस्ताः:
विशेषण (of ऋभवः)
TypeAdjective
Rootसु- + हस्त-
वातापर्जन्याःthe Wind-and-Parjanya (storm/rain powers)
वातापर्जन्याः:
कर्तृ (additional subject, coordinated)
TypeNoun (dual-deity compound) / Adjective
Rootवात- + पर्जन्य-
महिषस्यof the bull (i.e., the mighty one)
महिषस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमहिष-
तन्यतःof the thundering (one)
तन्यतः:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeKṛdanta (present participle)
Root√तन्/तनि (तन्य- ‘to thunder, resound’)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप्-
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
कर्म
TypeNoun
Rootओषधि-
प्रforth, forward
प्र:
(verb-modifier)
TypeIndeclinable (preverb) / particle
Rootप्र
तिरन्तुlet them pass through/overcome
तिरन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√तॄ/तॄ (तरति ‘to cross, pass over’)
नःfor us, our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us / our)
TypePronoun
Rootअस्मद्
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्तृ (coordinated with आपः)
TypeNoun
Rootगिर्-
भगःBhaga (the giver of shares), fortune
भगः:
कर्तृ
TypeNoun (deity/abstract) / Proper noun
Rootभग-
रातिःgift, giving
रातिः:
कर्तृ (apposition/coordinate with भगः)
TypeNoun
Rootराति- (from √रा ‘to give’)
वाजिनःprize-winners, vigorous ones
वाजिनः:
कर्तृ
TypeAdjective/Substantive
Rootवाजिन्-
यन्तुlet them come/go
यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√या ‘to go’
मेto me, my
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to me / my)
TypePronoun
Rootअस्मद्
हवम्invocation, call
हवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव- (from √हू ‘to call, invoke’)