Mantra 1
Sukta 10.185
Devata: Mitra–Aryaman–Varuṇa (Ādityas; guardians of ṛta)
Samhita Patha (Devanagari)
महि त्रीणामवोऽस्तु द्युक्षं मित्रस्यार्यम्णः । दुराधर्षं वरुणस्य ॥
Samhita Patha (IAST)
महि॑ त्री॒णामवो॑ऽस्तु द्यु॒क्षं मि॒त्रस्या॑र्य॒म्णः । दु॒रा॒धर्षं॒ वरु॑णस्य ॥
Transliteration
máhi trīṇām ávo ’stu dyukṣáṃ mitrásyā́ryamṇaḥ | durādhárṣaṃ váruṇasya ||
Translation
তিনের মহান অবো (আশ্রয়) আমাদের হোক—মিত্র ও আর্যমণের দীপ্ত শক্তি, এবং বরুণের দুরাধর্ষ (অজেয়) সামর্থ্য।
Padapatha (Word Analysis)
महि॑ । त्री॒णाम् । अवः॑ । अ॒स्तु॒ । द्यु॒क्षम् । मि॒त्रस्य॑ । अ॒र्य॒म्णः । दुः॒ऽआ॒धर्ष॑म् । वरु॑णस्य ॥महि । त्रीणाम् । अवः । अस्तु । द्युक्षम् । मित्रस्य । अर्यम्णः । दुःआधर्षम् । वरुणस्य ॥mahi | trīṇām | avaḥ | astu | dyukṣam | mitrasya | aryamṇaḥ | duḥ-ādharṣam | varuṇasya
Word by Word
महिgreatly; much
महि:
विशेषण-भावे (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; महत्-प्रातिपदिक-सम्बद्ध) अथवा महि- (intensifier)
त्रीणाम्of the three
त्रीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the three’
TypeNoun (Numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिकम्)
अवःhelp; favour; protection
अवः:
कर्तृ/विधेय-नाम (वाक्यस्य विषयः) — ‘help/favour’
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिकम्)
अस्तुmay it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातुः)
द्युक्षम्shining; radiant
द्युक्षम्:
कर्म/विधेय-विशेषण (अवः-विशेषणम्) — ‘shining/bright’
TypeAdjective
Rootद्युक्ष (प्रातिपदिकम्; ‘द्युत्/द्यौ’ इत्यादि-सम्बद्धः)
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Mitra’
TypeNoun (Deity name)
Rootमित्र (प्रातिपदिकम्)
अर्यम्णःof Aryaman
अर्यम्णः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Aryaman’
TypeNoun (Deity name)
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिकम्)
दुराधर्षम्unassailable; hard to overcome
दुराधर्षम्:
कर्म/विधेय-विशेषण (अवः-विशेषणम्) — ‘unassailable’
TypeAdjective
Rootदुराधर्ष (प्रातिपदिकम्; दुर्- + आधर्ष ‘to assail’ से ‘hard to assail’)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Varuṇa’
TypeNoun (Deity name)
Rootवरुण (प्रातिपदिकम्)