HomeRig VedaMandala 1Sukta 119Mantra 10
Previous Mantra

Mantra 10

Sukta 1.119

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh

युवं पेदवे पुरुवारमश्विना स्पृधां श्वेतं तरुतारं दुवस्यथः । शर्यैरभिद्युं पृतनासु दुष्टरं चर्कृत्यमिन्द्रमिव चर्षणीसहम् ॥

यु॒वं पे॒दवे॑ पुरु॒वार॑मश्विना स्पृ॒धां श्वे॒तं त॑रु॒तारं॑ दुवस्यथः । शर्यै॑र॒भिद्युं॒ पृत॑नासु दु॒ष्टरं॑ च॒र्कृत्य॒मिन्द्र॑मिव चर्षणी॒सह॑म् ॥

yuváṃ pédave puru-vā́ram aśvinā spṛdhā́ṃ śvetáṃ tarutā́raṃ duvasyathaḥ | śáryair abhí-dyuṃ pṛ́tanāsu duṣṭáraṃ carkṛ́tyam índram iva carṣaṇī-sáham ||

হে অশ্বিনৌ, তোমরা দু’জন পেদুর জন্য সেই বহুদানশীল—শ্বেত—কে সম্মান/সেবায় প্রতিষ্ঠা কর, যে প্রতিদ্বন্দ্বিতাকে অতিক্রমকারী বিজয়ী। শর্য (অস্ত্র) দ্বারা দীপ্ত, যুদ্ধে দুরতিক্রম্য, দৃঢ় কর্মের কর্তা—ইন্দ্রের ন্যায়, যিনি মানবগোষ্ঠীকে সহন/ধারণ করেন (চর্ষণীসহ)।

यु॒वम् । पे॒दवे॑ । पु॒रु॒ऽवार॑म् । अ॒श्वि॒ना॒ । स्पृ॒धाम् । श्वे॒तम् । त॒रु॒तार॑म् । दु॒व॒स्य॒थः॒ । शर्यैः॑ । अ॒भिऽद्यु॑म् । पृत॑नासु । दु॒स्तर॑म् । च॒र्कृत्य॑म् । इन्द्र॑म्ऽइव । च॒र्ष॒णि॒ऽसह॑म् ॥युवम् । पेदवे । पुरुवारम् । अश्विना । स्पृधाम् । श्वेतम् । तरुतारम् । दुवस्यथः । शर्यैः । अभिद्युम् । पृतनासु । दुस्तरम् । चर्कृत्यम् । इन्द्रम्इव । चर्षणिसहम् ॥yuvam | pedave | puru-vāram | aśvinā | spṛdhām | śvetam | tarutāram | duvasyathaḥ | śaryaiḥ | abhi-dyum | pṛtanāsu | dustaram | carkṛtyam | indram-iva | carṣaṇ i-saham

युवाम्you two
युवाम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पेदवेto Pedu
पेदवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (Proper name)
Rootपेदु (प्रातिपदिक; नाम)
पुरुवारम्much-desired / very choice
पुरुवारम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपुरुवार (प्रातिपदिक; विशेषण)
अश्विनौO Aśvins (you two)
अश्विनौ:
कर्तृ
TypeNoun (Deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
स्पृधाम्rivalry; contest; hostile challenge
स्पृधाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्पृध् (स्त्री. प्रातिपदिक)
श्वेतम्white
श्वेतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक; विशेषण)
त॒रुतारम्more overcoming; very victorious
त॒रुतारम्:
कर्म
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootतॄ (धातु) → तरुतार (कृदन्त-प्रातिपदिक; तुलनात्मक/अतिशयार्थक)
दुवस्यथःyou two serve / honor / bestow service
दुवस्यथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुवस्/दुवस्य (धातु; ‘to serve, honor’)
शर्यैःwith missiles / with arrows
शर्यैः:
करण
TypeNoun
Rootशर्य (प्रातिपदिक; ‘weapon/arrow’ sense in Vedic)
अभिद्युम्radiant; shining forth
अभिद्युम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअभि + द्युत्/द्युम्न (प्रातिपदिक; ‘splendor, brilliance’)
पृतनासुin battles
पृतनासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृतना (स्त्री. प्रातिपदिक)
दुष्टरम्hard to overcome
दुष्टरम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदु: + स्तॄ/स्तर (प्रातिपदिक; ‘hard to overcome’)
चर्कृत्यम्mighty in deeds; vigorously acting
चर्कृत्यम्:
कर्म
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootकृ (धातु) → चर्कृत्य (कृदन्त; intensive/reduplicated formation, ‘well-made/active-doer’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun (Deity name)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
चर्षणीसहम्conqueror of peoples; overpowering men
चर्षणीसहम्:
कर्म
TypeAdjective (Compound)
Rootचर्षणी (प्रातिपदिक ‘men/peoples’) + सह (प्रातिपदिक ‘conquering/withstanding’)