HomeRig VedaMandala 1Sukta 102Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.102

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (standard attribution for this Indra hymn cluster)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

इमां ते धियं प्र भरे महो महीमस्य स्तोत्रे धिषणा यत्त आनजे । तमुत्सवे च प्रसवे च सासहिमिन्द्रं देवासः शवसामदन्ननु ॥

इ॒मां ते॒ धियं॒ प्र भ॑रे म॒हो म॒हीम॒स्य स्तो॒त्रे धि॒षणा॒ यत्त॑ आन॒जे । तमु॑त्स॒वे च॑ प्रस॒वे च॑ सास॒हिमिन्द्रं॑ दे॒वास॒: शव॑सामद॒न्ननु॑ ॥

imā́ṃ te dhíyaṃ prá bhare mahó mahī́m asyá stótre dhiṣáṇā yát ta ānáje | tám utsavé ca prasavé ca sāsahím índraṃ devā́saḥ śávasā amádan ánu ||

হে মহা (ইন্দ্র), তোমার জন্য আমি এই ধিয়া—আলোকময় বুদ্ধি—প্রকাশ করি; মহান-এর জন্য মহান—যখন স্তোত্রে ধিষণা (প্রেরিত বুদ্ধি) যুক্ত হয়। সেই জয়ী ইন্দ্রকে, উত্থান ও অগ্র-প্রেরণায়, দেবগণ তাঁর বল অনুসারে অনুসরণ করে এবং আনন্দিত হয়।

इ॒माम् । ते॒ । धिय॑म् । प्र । भ॒रे॒ । म॒हः । म॒हीम् । अ॒स्य । स्तो॒त्रे । धि॒षणा॑ । यत् । ते॒ । आ॒न॒जे । तम् । उ॒त्ऽस॒वे । च॒ । प्र॒ऽस॒वे । च॒ । स॒स॒हिम् । इन्द्र॑म् । दे॒वासः॑ । शव॑सा । अ॒म॒द॒न् । अनु॑ ॥इमाम् । ते । धियम् । प्र । भरे । महः । महीम् । अस्य । स्तोत्रे । धिषणा । यत् । ते । आनजे । तम् । उत्सवे । च । प्रसवे । च । ससहिम् । इन्द्रम् । देवासः । शवसा । अमदन् । अनु ॥imām | te | dhiyam | pra | bhare | mahaḥ | mahīm | asya | stotre | dhiṣaṇā | yat | te | ānaje | tam | ut-save | ca | pra-save | ca | sasahim | indram | devāsaḥ | śavasā | amadan | anu

इमाम्this (hymn/thought)
इमाम्:
कर्म (भरे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof/for you
ते:
सम्बन्ध (धियः/स्तोत्रस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धियम्thought; hymn; prayer
धियम्:
कर्म (भरे)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
भरेI bring; I offer
भरे:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
महोof the great
महो:
सम्बन्ध (अस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
महीम्great; mighty
महीम्:
विशेषण (धियम्)
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक) / महत्-स्त्री
अस्यof this (one)
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तोत्रेin/for the praise-hymn
स्तोत्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्तोत्र (प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तुतौ)
धिषणाDhīṣaṇā (inspired thought/insight; also a goddess of inspiration)
धिषणा:
कर्ता (यत्-उपवाक्ये)
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
यत्which; that which
यत्:
सम्बन्ध (यत्…तत्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
you
:
कर्म (आनजे)
TypePronoun
Rootत्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आनजेhas anointed/has adorned (you); has applied (praise) to you
आनजे:
क्रिया
TypeVerb
Root√अञ्ज् (अञ्जने/अभ्यञ्जने) + आ (उपसर्ग)
तम्him
तम्:
कर्म (अदन्)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्सवेat the raising up; at the festival/impulse
उत्सवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउत्सव (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
प्रसवेat the setting in motion; at the impulse/instigation
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक) < √सू (प्रसवे)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सासहिम्the overpowering/conquering one
सासहिम्:
विशेषण (इन्द्रम्)
TypeAdjective
Rootसासहि (प्रातिपदिक) < √सह् (सहने/जये) (वैदिक बहुव्रीहि/कृदन्त-आधारित विशेषण)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (अदन्)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्ता (अदन्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
शवसाम्of powers; of strengths
शवसाम्:
सम्बन्ध (देवासः)
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
अदन्ate; consumed; (ritually) partook
अदन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√अद् (अदने)
अनुafter; along; in accordance with
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/निपात)