Shloka 4

Devanagari script

गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वर:।कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमकोट्यंबराणि च।।।।हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलङ्कृतम् ।ददौ कन्यापिता तासां दासीदासमनुत्तमम् ।।।।

Transliteration

gavāṃ śatasahasrāṇi bahūni mithileśvaraḥ |

kambalānāṃ ca mukhyānāṃ kṣaumakoṭyambarāṇi ca ||

Translation

মিথিলার অধিপতি বহু শত-সহস্র গাভী, উৎকৃষ্ট কম্বল এবং বিপুল পরিমাণ ক্ষৌম, মলমল ও রেশমি বস্ত্র দান করলেন।

Word by Word

• गवाम्: of cows
• गवाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural

• शतसहस्राणि: hundred-thousands (100,000)
• शतसहस्राणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत + सहस्र (प्रातिपदिक); समासः
• Form: द्विगु-समास (शतानि सहस्राणि = 100,000); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; Accusative plural

• बहूनि: many
• बहूनि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; Accusative plural (qualifying śatasahasrāṇi)

• मिथिलेश्वरः: the lord of Mithilā (Janaka)
• मिथिलेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मिथिला + ईश्वर (प्रातिपदिक); समासः
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मिथिलायाः ईश्वरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• कम्बलानाम्: of blankets/carpets
• कम्बलानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कम्बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; Genitive plural

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• मुख्यानाम्: of the best
• मुख्यानाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; Genitive plural (qualifying kambalānām)

• क्षौमकोट्यंबराणि: crores of linen/silk garments
• क्षौमकोट्यंबराणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षौम + कोटि + अम्बर (प्रातिपदिक); समासः
• Form: तत्पुरुष (क्षौमस्य कोटि-अम्बराणि / ‘crores of linen garments’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; Accusative plural

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• हस्त्यश्वरथपादातम्: elephants, horses, chariots, and infantry
• हस्त्यश्वरथपादातम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हस्ति + अश्व + रथ + पादात (प्रातिपदिक); समासः
• Form: इतरेतर-द्वन्द्व (हस्त्यश्व-रथ-पादाताः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (collective army)

• दिव्यरूपम्: of celestial appearance
• दिव्यरूपम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य + रूप (प्रातिपदिक); समासः
• Form: कर्मधारय (दिव्यं रूपं यस्य तत्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (qualifying hastyaśvarathapādātam)

• स्वलङ्कृतम्: well-adorned
• स्वलङ्कृतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + अलङ्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक); समासः
• Form: कर्मधारय (सु-अलङ्कृतम्); भूतकर्मणि कृदन्त (क्त, PPP); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• ददौ: gave
• ददौ: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; 3rd person singular

• कन्यापिता: the father of the brides
• कन्यापिता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या + पिता (प्रातिपदिक); समासः
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (कन्यायाः पिता); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• तासाम्: to/for them (those brides)
• तासाम्: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; Genitive plural

• दासीदासम्: female and male servants
• दासीदासम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दासी + दास (प्रातिपदिक); समासः
• Form: द्वन्द्व (दासी च दासश्च); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (collective)

• अनुत्तमम्: unsurpassed, excellent
• अनुत्तमम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (qualifying dāsīdāsam / gifts)

Context

Enraged at the slaughter of his father (by Kartaveeryarjuna), is he intent upon exterminating the kshatriya race? Having slaughtered the kshatriyas, in the past he was freed from anger and grief. Is he again desirous of annihilating the kshatriyas?

Characters & Entities

• Janaka
• Mithilā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is expressed as dāna in a lawful rite: wealth is used to support a righteous social transition (marriage) rather than hoarded.

What is the narrative situation?

Janaka enumerates/dispenses the bridal gifts as part of the concluding marriage proceedings.

Which character virtue is emphasized?

Janaka’s magnanimity and commitment to ritual correctness in gifting.