HomeRamayanaBala KandaSarga 74Shloka 21
Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

परशुरामप्रादुर्भावः

The Appearance of Parasurama on the Return from Mithila

तं दृष्ट्वा भीमसङ्काशं ज्वलन्तमिव पावकम्।वसिष्ठप्रमुखा विप्रा जपहोमपरायणा:।।।।सङ्गता मुनयस्सर्वे सञ्जजल्पुरथो मिथ:।

taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśaṃ jvalantam iva pāvakam |

vasiṣṭhapramukhā viprā japahomapārāyaṇāḥ |

saṅgatā munayaḥ sarve sañjajalpur atho mithaḥ ||

ভৃগুবংশীয় রামকে—ভয়ংকর রূপধারী, অগ্নির ন্যায় জ্বলন্ত—দেখে বশিষ্ঠপ্রমুখ জপ-হোমে নিবিষ্ট ব্রাহ্মণ-মুনিগণ সকলেই একত্র হলেন এবং পরস্পরে নীরবে পরামর্শ করতে লাগলেন।

प्रतिगृह्यhaving accepted
प्रतिगृह्य:
Kriya (क्रिया-अनुबंध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√ग्रह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund) from √ग्रह् with उपसर्ग प्रति-; अर्थः: having accepted
तुthen
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (indeed/and then)
ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
पूजाम्honour/worship
पूजाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋषिदत्ताम्given by the sages
ऋषिदत्ताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootऋषि + दत्त (कृदन्त, प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) from √दा (to give) 'दत्त'; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋषिभिः दत्ता/ऋषिणा दत्ता = given by sages); विशेषण पूजाम्
प्रतापवान्valiant, mighty
प्रतापवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण रामः (जामदग्न्यः)
रामम्Rāma
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दाशरथिम्son of Daśaratha
दाशरथिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदाशरथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; patronymic
रामःRāma (Paraśurāma)
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अत्र परशुराम-नाम
जामदग्न्यःJāmadagnya
जामदग्न्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजामदग्न्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to रामः
अभ्यभाषतaddressed/spoke to
अभ्यभाषत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√भाष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग अभि-

King Janaka, lord of the Videhas, gave plenty of gifts to his daughters and followed king Dasaratha for some distance on his journey to Ayodhya.

P
Paraśurāma (Rāma Jāmadagnya / Bhārgava)
V
Vasiṣṭha
M
Munis (sages)

FAQs

Dharma here appears as prudent restraint: the sages respond to a potentially dangerous ascetic-warrior not with provocation but with careful counsel and measured speech.

After the wedding events, Paraśurāma arrives in a fearsome mood; the assembled sages quietly confer about how to respond.

The sages’ विवेक (discernment) and self-control in crisis.