HomeRamayanaBala KandaSarga 60Shloka 2
Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

त्रिशङ्कुस्वर्गारोহণम्

Trishanku’s Bodily Ascent and the New Constellations

अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशंकुरिति विश्रुत:।धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गत:।।।।तेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया।

ayam ikṣvākudāyādas triśaṅkur iti viśrutaḥ | dharmiṣṭhaś ca vadānyaś ca māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ || tenānena śarīreṇa devalokajigīṣayā ||

ইনি ইক্ষ্বাকুবংশীয় ‘ত্রিশঙ্কু’ নামে প্রসিদ্ধ, ধর্মনিষ্ঠ ও দানশীল; দেবলোক জয় করতে এই দেহসহই ইচ্ছা করে আমার শরণে এসেছে।

अयम्this (man)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम (pronoun)
इक्ष्वाकुदायादःdescendant of Ikṣvāku
इक्ष्वाकुदायादः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootikṣvāku + dāyāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ikṣvāku-sya dāyādaḥ)
त्रिशङ्कुःTriśaṅku
त्रिशङ्कुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottriśaṅku (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिनाम (proper noun)
इतिthus / by the name
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइति-शब्दः; उद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative particle)
विश्रुतःwell-known
विश्रुतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-śru (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
धर्मिष्ठःmost righteous
धर्मिष्ठः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdharma + iṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; अतिशयार्थक-इष्ठ-प्रत्यय (superlative)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय (conjunction)
वदान्यःgenerous
वदान्यः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvadānya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय (conjunction)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘शरणं गच्छति/गतः’ इत्यत्र कर्मपदम्
गतःhas gone / has sought
गतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past participle) परस्मैपद-भावे; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘गतोऽस्ति’ इत्यर्थे (has gone/has sought)
तेनtherefore / by that (reason)
तेन:
Hetu/Upapatti (हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतत्-सर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
अनेनwith this
अनेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formइदम्-सर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
शरीरेणwith the body
शरीरेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśarīra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
देवलोकजिगीषयाwith the desire to conquer the world of gods
देवलोकजिगीषया:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootdevaloka + jigīṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (devalokasya jigīṣā)

"This religious and generous king born in the Ikshvaku race, well-known as Trisanku sought my refuge to gain heaven with his physical body,

V
Viśvāmitra
T
Triśaṅku
I
Ikṣvāku lineage
D
Devaloka

FAQs

The verse foregrounds refuge-seeking and the moral duty of the powerful to respond; it also links royal virtue (generosity, righteousness) with aspirational religious goals.

Viśvāmitra introduces Triśaṅku and explains to Rāma why the king approached him—seeking heaven while still embodied.

Triśaṅku’s portrayed virtues of dharma and generosity, alongside Viśvāmitra’s role as a refuge-granting protector.