HomeRamayanaBala KandaSarga 55Shloka 4
Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

कामधेनुसैन्यप्रादुर्भावः

Kamadhenu’s Forces, Visvamitra’s Austerities, and Vasishta’s Wrath

तैस्तैर्निषूदितं सर्वं विश्वामित्रस्य तत्क्षणात्।सपदातिगजं साश्वं सरथं रघुनन्दन।।1.55.4।।

tais tair niṣūditaṃ sarvaṃ viśvāmitrasya tatkṣaṇāt |

sapadātigajaṃ sāśvaṃ sarathaṃ raghunandana || 1.55.4 ||

হে রঘুনন্দন! সেই সকল বাহিনীর দ্বারা তৎক্ষণাৎ বিশ্বামিত্রের সমগ্র সেনা—পদাতিক, গজ, অশ্ব ও রথসহ—নিহত হল।

taiḥby them
taiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण), बहुवचनम्; सर्वनाम
taiḥby those (very ones)
taiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया, बहुवचनम्; पुनरुक्ति-प्रयोगः (emphatic)
niṣūditamdestroyed
niṣūditam:
Kriyā (क्रिया/कर्मणि-भाव)
TypeVerb
Rootniṣ + sūd (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘sarvam’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्
sarvamthe entire (host)
sarvam:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (कर्ता/विषय), एकवचनम्
viśvāmitrasyaof Viśvāmitra
viśvāmitrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootviśvāmitra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचनम्
tat-kṣaṇātinstantly
tat-kṣaṇāt:
Sambandha (सम्बन्ध/काल)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + kṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः (‘tat-kṣaṇāt’ = immediately/at that very moment); पञ्चमी-अर्थे अव्ययवत्
sa-padāti-gajamwith infantry and elephants
sa-padāti-gajam:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय ‘with’) + padāti (प्रातिपदिक) + gaja (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समासः (padāti + gaja) ततः ‘sa-’ उपपदपूर्वक; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘sarvam’ इत्यस्य विशेषणम्
sa-aśvamwith horses
sa-aśvam:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय ‘with’) + aśva (प्रातिपदिक)
Formउपपदपूर्वक ‘sa-’; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘sarvam’ इत्यस्य विशेषणम्
sa-rathamwith chariots
sa-ratham:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय ‘with’) + ratha (प्रातिपदिक)
Formउपपदपूर्वक ‘sa-’; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘sarvam’ इत्यस्य विशेषणम्
raghu-nandanaO descendant/delight of Raghu
raghu-nandana:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootraghu (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘raghoḥ nandanaḥ’); पुंलिङ्गे, सम्बोधन, एकवचनम्

O descendant of the Raghus, Viswamitra's army consisting of infantry, elephants, horses, chariots has been entirely destroyed by them instantly.

V
Viśvāmitra
R
Rāma (Raghunandana)
A
Army (infantry, elephants, horses, chariots)

FAQs

Power unsupported by righteousness collapses quickly. The verse teaches that Dharma-protected spiritual authority can overcome mere military strength when the latter is driven by greed or arrogance.

The defending forces annihilate Viśvāmitra’s full military formation immediately, marking a decisive turning point in the confrontation.

The implicit virtue is the supremacy of disciplined spiritual power (tapas/tejas) aligned with rightful conduct, over raw coercive force.