HomeRamayanaBala KandaSarga 38Shloka 5
Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

सगरस्य पुत्रलाभः

Sagara’s Boons, Progeny, and the Rise of the Sixty Thousand

ताभ्यां सह महाराज: पत्नीभ्यां तप्तवांस्तप:।हिमवन्तं समासाद्य भृगुप्रस्रवणे गिरौ।।।।

tābhyāṃ saha mahārājaḥ patnībhyāṃ taptavāṃs tapaḥ | himavantaṃ samāsādya bhṛguprasravaṇe girau ||

সেই দুই মহিষীকে সঙ্গে নিয়ে মহারাজ সগর হিমালয়ে উপস্থিত হয়ে ভৃগুপ্রস্রবণ নামক পর্বতশিখরে কঠোর তপস্যা করলেন।

ताभ्याम्with those two (women)
ताभ्याम्:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/साकं-योगे), द्विवचन; सर्वनाम
सहtogether with
सह:
Sahakari (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (preposition-like indeclinable)
महाराजःgreat king
महाराजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् राजा)
पत्नीभ्याम्with (his) two wives
पत्नीभ्याम्:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन
तप्तवान्performed (had undertaken)
तप्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having performed’
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हिमवन्तम्Himavat (Himalaya)
हिमवन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पर्वतनाम (proper name)
समासाद्यhaving reached
समासाद्य:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having reached/approached’
भृगुप्रस्रवणेat Bhṛguprasravaṇa
भृगुप्रस्रवणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभृगु + प्रस्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगोः प्रस्रवणम्) स्थाननाम
गिरौon the mountain
गिरौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

The king (Sagara) accompanied by his wives reached Himavat mountain and engaged himself in severe austerities on a peak called Bhriguprasravana.

R
Rāma
S
Sagara
H
Himavat (Himalaya)
K
Keśinī
S
Sumati

FAQs

Dharma is pursued through tapas (self-discipline): even a king submits himself to austerity to fulfill responsibilities like progeny and continuity of the lineage.

Sagara, with both wives, goes to the Himalaya region and undertakes penance at Bhṛguprasravaṇa to obtain divine favor.

Perseverance and self-control—royal power is shown as secondary to inner discipline.