HomeRamayanaBala KandaSarga 30Shloka 15
Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

सिद्धाश्रम

यज्ञरक्षणम् — Protection of Viśvāmitra’s Sacrifice at Siddhāśrama

पश्य लक्ष्मण दुर्वृत्तान् राक्षसान् पिशिताशनान्।मानवास्त्रसमाधूताननिलेन यथा घनान्।।।।

paśya lakṣmaṇa durvṛttān rākṣasān piśitāśanān | mānavāstrasamādhūtān anilena yathā ghanān ||

দেখো লক্ষ্মণ! এরা দুষ্কর্মী রাক্ষস, মাংসভোজী। আমি মানবাস্ত্র দিয়ে এদের তাড়িয়ে দেব, যেমন বায়ু মেঘ ছিন্নভিন্ন করে॥

पश्यsee, behold
पश्य:
क्रिया (Command)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
दुर्वृत्तान्wicked, ill-conducted
दुर्वृत्तान्:
विशेषण (to राक्षसान्)
TypeAdjective
Rootदुर्वृत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; राक्षसान् विशेषयति
राक्षसान्rakshasas
राक्षसान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
पिशित-आशनान्flesh-eating
पिशित-आशनान्:
विशेषण (to राक्षसान्)
TypeAdjective
Rootपिशित (प्रातिपदिक) + आशन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘flesh-eaters’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; राक्षसान् विशेषयति
मानव-अस्त्र-समाधूतान्scattered by the Mānava weapon
मानव-अस्त्र-समाधूतान्:
विशेषण (to राक्षसान्)
TypeAdjective
Rootमानव (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + सम् + आ + धू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (instrumental sense: ‘shaken/scattered by the Mānava weapon’); क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; राक्षसान् विशेषयति
अनिलेनby the wind
अनिलेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअनिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
यथाas, like
यथा:
उपमान-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय
घनान्clouds
घनान्:
उपमान (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

"O Lakshmana, behold, by manavaastra I shall chase, like clouds scattered by winds those wicked rakshasas who eat human flesh".

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
R
rākṣasas
W
wind (anila)
C
clouds (ghana)

FAQs

Rāma frames force as dharmic when used to defend the innocent and protect sacred rites; violence is not for conquest but for restoring moral order.

Rāma identifies the attackers and declares his intent to repel them using the Mānava weapon.

Protective resolve (rakṣaṇa-dharma): Rāma’s determination to safeguard the yajña without hesitation.