HomeRamayanaBala KandaSarga 19Shloka 3
Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

विश्वामित्रस्य यज्ञरक्षा-याचना

Visvamitra Requests Rama for Yajna-Protection

यत्तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम्।कुरूष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रव:।।।।

yattu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam | kurūṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ ||

হে রাজশার্দূল! আমার হৃদয়ে যে কথা আছে তা বলছি; সেই কার্যের সিদ্ধান্ত গ্রহণ করো এবং সত্যপ্রতিশ্রুতিতে স্থির থাকো।

यत्that which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle): contrast/emphasis
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
हृद्गतम्gone into the heart; in my mind
हृद्गतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृद् + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसमासः: हृद्गत = 'हृदि गतः' (locative tatpuruṣa); क्त (PPP) 'गत'; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'वाक्यम्' इत्यस्य विशेषणम्
वाक्यम्statement/word
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
कार्यस्यof the task/purpose
कार्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
निश्चयम्decision/determination
निश्चयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
कुरूष्वdo/make (it)
कुरूष्व:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; रूपम्: कुरु + उष्व (वैदिक/आर्ष)
राजशार्दूलO tiger among kings
राजशार्दूल:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् + शार्दूल (प्रातिपदिके)
Formसम्बोधन, एकवचन
भवbecome/be
भव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सत्यप्रतिश्रवःone true to (his) promise
सत्यप्रतिश्रवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य + प्रतिश्रव (प्रातिपदिके)
Formसमासः (कर्मधारय): सत्यः प्रतिश्रवः यस्य (true to promise); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; 'त्वम्' (implicit) इत्यस्य विशेषणरूपेण

The great king felt shaken off his throne after listening to the words of the sage (Viswamitra) which broke his heart and terribly upset his mind.ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে একোনবিংশস্সর্গ:৷৷Thus ends the nineteenth sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

V
Viśvāmitra
D
Daśaratha

FAQs

The verse foregrounds satya (truthfulness) expressed as fidelity to one’s promise; a king’s dharma includes honoring pledged words, especially when given to a revered sage.

Viśvāmitra begins disclosing his purpose at Daśaratha’s court and urges the king to take a firm decision consistent with his prior assurance.

Daśaratha’s virtue of satya—being steadfast in vows and promises—is explicitly demanded and tested.