Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 99, Shloka 9

चित्रकूटप्राप्तिः

Bharata Reaches Chitrakuta and Beholds Rama

मन्ये प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत्।नातिदूरे हि मन्येऽहं नदीं मन्दाकिनीमितः।।2.99.9।।

manye prāptāḥ sma taṁ deśaṁ bharadvājo yam abravīt |

nātidūre hi manye ’haṁ nadīṁ mandākinīm itaḥ || 2.99.9 ||

আমার মনে হয় আমরা সেই দেশে এসে পৌঁছেছি, যার কথা ভরদ্বাজ বলেছিলেন; এখান থেকে মন্দাকিনী নদী খুব দূরে নয়—এমনই আমি মনে করি।

मन्येI think
मन्ये:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
प्राप्ताःreached
प्राप्ताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootप्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; अस्मदर्थे (we)
स्मindeed/just (particle)
स्म:
अव्यय-प्रयोग (Particle)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formस्म-शब्दः; भूतार्थ-निश्चय/अनुस्मरणार्थकः (particle, often with past sense)
तम्that
तम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (देशम्)
देशम्region
देशम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
भरद्वाजःBharadvaja
भरद्वाजः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभरद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
यम्which/whom
यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation)
अतिदूरेtoo far (away)
अतिदूरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeAdjective
Rootअति + दूर (प्रातिपदिक-समास)
Formअव्ययीभाव-समासः; नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; स्थानवाचक (locative of distance)
हिindeed/for
हि:
अव्यय-प्रयोग (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्ययम् (particle: indeed/for)
मन्येI think
मन्ये:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
नदीम्river
नदीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
मन्दाकिनीम्Mandakini
मन्दाकिनीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमन्दाकिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; नदीम् इति विशेषण/विशेष्य-सम्बन्धः
इतःfrom here
इतः:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (ablatival adverb: from here)

Bharata beheld here and there knots of kusa grass and strips of bark tied on trees as signs to ascertain the way to the hermitage of Rama and Lakshmana.

B
Bharata
B
Bharadvāja
M
Mandākinī River

FAQs

Truthful, grounded speech in service of duty: Bharata communicates carefully (“I think…”) while pursuing a righteous meeting, showing responsibility rather than arrogance.

Bharata identifies the area described earlier by sage Bharadvāja and estimates their proximity to the Mandākinī.

Prudence and sincerity—Bharata relies on trustworthy guidance and speaks with measured certainty.