Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 99, Shloka 10

चित्रकूटप्राप्तिः

Bharata Reaches Chitrakuta and Beholds Rama

उच्चैर्बद्धानि चीराणि लक्ष्मणेन भवेदयम्।अभिज्ञानकृतः पन्था अकाले गन्तुमिच्छता।।2.99.10।।

uccair baddhāni cīrāṇi lakṣmaṇena bhaved ayam |

abhijñānakṛtaḥ panthā akāle gantum icchatā ||2.99.10||

উঁচুতে বাঁধা এই বল্কল-বস্ত্রগুলি দেখা যাচ্ছে। নিশ্চয়ই লক্ষ্মণ পথ চিনবার জন্য এই চিহ্নিত পথ রেখেছেন, যাতে অসময়ে যাত্রা করলেও পথ জানা যায়।

उच्चैःaloft
उच्चैः:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formप्रकार/स्थानवाचक-अव्ययम् (adverb: aloft/on high)
बद्धानिfastened
बद्धानि:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootबन्ध् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; चीराणि इति विशेषणम्
चीराणिbark-garments/strips of bark
चीराणि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootचीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्
लक्ष्मणेनby Lakshmana
लक्ष्मणेन:
कर्तृकरण/कर्ता (Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
भवेत्might be / must be
भवेत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
अयम्this
अयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; पन्थाः इति विशेष्यस्य निर्देशः
अभिज्ञानकृतःmade as a mark (for recognition)
अभिज्ञानकृतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअभिज्ञान + कृत (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘अभिज्ञानस्य कृतः’
पन्थाःpath
पन्थाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अकालेat an unseasonable time
अकाले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeNoun
Rootअकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; कालाधिकरणम्
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
प्रयोजन/अनन्तरक्रिया (Purpose infinitive)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः
इच्छताby (one) wishing
इच्छता:
कर्ता/करण (Agent qualifier)
TypeAdjective
Rootइष् (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; लक्ष्मणेन इत्यस्य विशेषणम्

Here are long bark garments fastened on lofty places as marks of identification left by Lakshmana, to locate the path at odd times which may be needed while going out.

L
Lakshmana
B
bark garments (cīra)
P
path/route

FAQs

Dharma as foresight in protection: Lakshmana’s markings show responsible care for safe movement and return, supporting the righteous mission.

While following traces in the forest, Bharata identifies Lakshmana’s deliberate signs—bark cloth tied high—to mark the route.

Lakshmana’s vigilance and practical wisdom—he anticipates danger and prepares guidance for difficult travel conditions.