Next Verse

Shloka 1

The Narrative of Suvrata: Tapas, Surrender-Prayer, and Cyclical Time

व्यास उवाच । प्रश्नमेकं महाभाग करिष्ये सांप्रतं वद । त्वयैव पूर्वमुक्तं हि सुव्रतं च प्रतीश्वरम्

vyāsa uvāca | praśnamekaṃ mahābhāga kariṣye sāṃprataṃ vada | tvayaiva pūrvamuktaṃ hi suvrataṃ ca pratīśvaram

ব্যাস বললেন—হে মহাভাগ্যবান, এখন আমি একটি প্রশ্ন করব; বলুন। কারণ পূর্বে আপনিই ‘সুব্রত’ নামক উত্তম ব্রত এবং পরমেশ্বর-ভক্তির কথা বলেছেন।

व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातुः—वच् (वचने)
प्रश्नम्a question
प्रश्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रश्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (प्रश्नम्)
महाभागO greatly fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् भागः यस्य)
करिष्येI will do / I will ask (lit. do)
करिष्ये:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन; धातुः—कृ (करणे)
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
वदtell (me)
वद:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; धातुः—वद् (वचने)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया? (न) तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘त्वया’ = instrumental ‘by you’
एवindeed, only
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
पूर्वम्previously
पूर्वम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly/before)
उक्तम्said, spoken
उक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (Past Passive Participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातुः—वच् (वचने); ‘said/spoken’
हिindeed, for
हि:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक निपात (for/indeed)
सुव्रतम्Suvrata (proper name)
सुव्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सु व्रतम् यस्य)
and
:
Samucchaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
प्रतीश्वरम्Pratīśvara (proper name/title)
प्रतीश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रति-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रति + ईश्वरः; ‘lord/king’ as title)

Vyāsa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: प्रश्नमेकं = प्रश्नम् + एकम्; सांप्रतं = सांप्रतम्; त्वयैव = त्वया + एव; पूर्वमुक्तं = पूर्वम् + उक्तम्; सुव्रतं = सुव्रतम्; प्रतीश्वरम् = प्रति + ईश्वरम्

V
Vyāsa
Ī
Īśvara (Supreme Lord)

FAQs

The speaker is Vyāsa, who is continuing a dialogue by asking a focused question about a previously mentioned religious observance (vrata) and devotion to the Supreme Lord.

It signals that the chapter is turning to an explanation or clarification of a specific “suvrata” (excellent vow/observance) and its relation to worship or devotion directed toward Īśvara.

The verse emphasizes careful inquiry and faithful practice: one should understand a vow/discipline clearly and connect it to sincere devotion to the Supreme Lord rather than treating it as a mere ritual.