Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Kāṣṭhīla-Upākhyāna: Rākṣasī, Spear-Śakti, and Kāśī as Śakti-kṣetra

कृतं यस्मिन्पुराणानि वेदाः साम्यत्वमागताः । यः स्वयं रामचन्द्रस्य गुरुः सर्वेश्वरस्य च ॥ ४३ ॥

kṛtaṃ yasminpurāṇāni vedāḥ sāmyatvamāgatāḥ | yaḥ svayaṃ rāmacandrasya guruḥ sarveśvarasya ca || 43 ||

যাঁর রচনায় পুরাণ ও বেদ সমান মর্যাদা লাভ করেছে; তিনি স্বয়ং সর্বেশ্বর শ্রী রামচন্দ্রেরও গুরু।

कृतम्done; accomplished
कृतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
यस्मिन्in whom/wherein
यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; relative pronoun
पुराणानिthe Purāṇas
पुराणानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
वेदाःthe Vedas
वेदाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
साम्यत्वम्equality; sameness
साम्यत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसाम्यत्व (साम्य + त्व; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
आगताःhave attained; have come to
आगताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआगत (आ-गम्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) used predicatively = 'have come/attained'
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; relative pronoun
स्वयम्himself
स्वयम्:
Visheshana (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; emphasis/adverb
रामचन्द्रस्यof Rāmacandra
रामचन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootरामचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समास: राम + चन्द्र (कर्मधारय)
गुरुःteacher; guru
गुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
सर्वेश्वरस्यof the Lord of all
सर्वेश्वरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्वेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समास: सर्व + ईश्वर (षष्ठी/तत्पुरुष)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction

Narada

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"adbhuta (wonder)","secondary_rasa":"bhakti (devotion)","emotional_journey":"Astonishment at a sage’s literary-spiritual power, culminating in reverent recognition of his guru-status even over the Lord’s avatāra."}

R
Ramachandra
S
Sarveshvara

FAQs

It emphasizes guru-tattva and scriptural authority: the one praised is presented as so authoritative that the Purāṇas and Vedas are seen as harmonized in his work, and as so spiritually eminent that even the Lord (as Rāma) is described as his disciple.

By highlighting Rāma (Sarveśvara) and the role of the guru, it implies that devotion matures through reverence for the Lord and faithful adherence to a realized teacher who transmits dharma and devotion in an integrated Vedic-Purāṇic way.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is directly taught in this verse; the practical takeaway is the principle of pramāṇa—treating Veda and Purāṇa as mutually supportive sources for dharma and worship.