Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 15

गङ्गामाहात्म्य — The Greatness of the Gaṅgā

बभूव बलवान्धर्मी कृतज्ञो गुणवान्सुधीः । धर्मज्ञः सोऽपि सगरो मुनेरमिततेजसः । समित्कुशाम्बुपुष्पादि प्रत्यहं समुपानयत् ॥ १५ ॥

babhūva balavāndharmī kṛtajño guṇavānsudhīḥ | dharmajñaḥ so'pi sagaro muneramitatejasaḥ | samitkuśāmbupuṣpādi pratyahaṃ samupānayat || 15 ||

সগরও বলবান, ধর্মপরায়ণ, কৃতজ্ঞ, গুণবান ও প্রজ্ঞাবান—ধর্মজ্ঞ—হলেন। আর তিনি অমিত তেজস্বী মুনির জন্য প্রতিদিন সমিধা, কুশ, জল, পুষ্প প্রভৃতি এনে নিবেদন করতেন।

बभूवbecame; was
बभूव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
बलवान्strong
बलवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
धर्मीrighteous; virtuous
धर्मी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
कृतज्ञःgrateful
कृतज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृतज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
गुणवान्virtuous; possessing qualities
गुणवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगुणवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
सुधीःwise; intelligent
सुधीः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुधी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
धर्मज्ञःknower of dharma
धर्मज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'धर्मं जानाति' (knower of dharma); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (particle: also/even)
सगरःSagara
सगरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मुनेःof the sage
मुनेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
अमित-तेजसःof (him) of immeasurable splendor
अमित-तेजसः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअमित (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: 'अमितं तेजः यस्य' (of immeasurable splendor); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं मुनेः इति
समित्-कुश-अम्बु-पुष्प-आदिfirewood, kuśa grass, water, flowers, etc.
समित्-कुश-अम्बु-पुष्प-आदि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमित् (प्रातिपदिक) + कुश (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व (collective list): 'समिधः कुशाः अम्बु पुष्पाणि च' इत्यादि; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समाहारार्थ)
प्रति-अहम्every day
प्रति-अहम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + अहन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: 'प्रत्यहं' = 'प्रति अहम्/अहनि' (each day); क्रियाविशेषण
समुपानयत्brought; offered
समुपानयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उप + नी (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

Narada (narrating within the Purva Bhaga dialogue tradition)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

S
Sagara
M
Muni (unnamed sage)

FAQs

It presents dharma as lived conduct: inner virtues (gratitude, wisdom) are validated through daily, humble service to a realized sage, showing that character and disciplined practice together sustain spiritual progress.

Though not naming a deity directly, it models bhakti as reverential seva—regular offerings and attentive care to the guru/saint, a classic devotional discipline that purifies the heart and stabilizes faith.

Ritual practicality is implied: samit (firewood) and kuśa are standard yajña materials, indicating basic kalpa-style discipline—knowing what to offer, maintaining daily regularity, and supporting sacred rites with proper items.