Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 35

Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti

मद्धने परैरपहृते पुत्रादीनां कथं वर्त्तनं भविष्यतीति ममतादुःखपरिप्लुतो गाढं निःश्वस्य स्वेन वयसा कृतानि कर्माणि पुनः पुनः स्मरन् क्षणे विस्मरति च संततस्त्वासन्नमरणो ॥ ३५ ॥

maddhane parairapahṛte putrādīnāṃ kathaṃ varttanaṃ bhaviṣyatīti mamatāduḥkhaparipluto gāḍhaṃ niḥśvasya svena vayasā kṛtāni karmāṇi punaḥ punaḥ smaran kṣaṇe vismarati ca saṃtatastvāsannamaraṇo || 35 ||

যখন তার ধন অন্যেরা কেড়ে নেয়, তখন ‘আমার পুত্ররা এখন কীভাবে চলবে?’—এই মমতা-জাত দুঃখে সে প্লাবিত হয়, গভীর নিশ্বাস ফেলে। নিজের বয়সে করা কর্মগুলি সে বারবার স্মরণ করে, আবার মুহূর্তে মুহূর্তে ভুলেও যায়; এভাবে মৃত্যুর সন্নিকটে সে সদা অস্থির থাকে।

mat-dhanein/with my wealth
mat-dhane:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmad (अस्मद्-सम्बन्ध) + dhana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Loc sg); ‘mama dhane’
paraiḥby others
paraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन
apahṛtewhen (it is) taken away
apahṛte:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootapa√hṛ (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; लोके (locative absolute with mat-dhane)
putra-ādīnāmof sons and others
putra-ādīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
kathamhow?
katham:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक अव्यय
varttanamlivelihood/maintenance
varttanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛtti/vartana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
bhaviṣyatiwill be
bhaviṣyati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलृट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
mamatā-duḥkha-pariplutaḥflooded with the sorrow of possessiveness
mamatā-duḥkha-pariplutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmamatā (प्रातिपदिक) + duḥkha (प्रातिपदिक) + paripluta (pari√plu + क्त)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘mamatāduḥkhena pariplutaḥ’
gāḍhamdeeply
gāḍham:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootgāḍha (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक एकवचन (adverbial accusative)
niḥśvasyahaving sighed
niḥśvasya:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootnis√śvas (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव (having sighed)
svenaby one’s own
svena:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक; तृतीया एकवचन; स्व-शब्दः (own)
vayasāage
vayasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvayas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन
kṛtānidone
kṛtāni:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√kṛ (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; कर्माणि विशेषयति
karmāṇideeds
karmāṇi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय
smaranremembering
smaran:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√smṛ (धातु) + शतृ (शतृ)
Formकृदन्त (शतृ); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; वर्तमानकाले (remembering)
kṣaṇein a moment
kṣaṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
vismaratiforgets
vismarati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√smṛ (धातु)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
saṃtataḥcontinually
saṃtataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/काल)
TypeIndeclinable
Rootsaṃtata (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (adverb) ‘continually’
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
āsanna-maraṇaḥnear to death
āsanna-maraṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootāsanna (प्रातिपदिक) + maraṇa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

Sanatkumara (instructional narration describing the condition of the attached person)

Vrata: none

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

FAQs

It exposes how possessiveness (“mine-ness”) turns loss into intense grief and confusion, especially near death, urging vairāgya and steadier spiritual remembrance over dependence on wealth and family-identities.

By showing the instability of worldly supports at life’s end, it implicitly points to bhakti—steady remembrance of the Lord—as the reliable refuge when wealth, control, and even memory falter.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught here; the practical takeaway is ethical-psychological: recognize mamatā as a cause of duḥkha and cultivate disciplined remembrance (smṛti) and detachment.