Adhyaya 51 — Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions
शुभाशुभं समाचष्टे कुशैस्तस्याङ्गताडनम् ।
काकादिपक्षिसंस्थो 'न्यः श्वादेरङ्गगतो 'पि वा ॥
śubhāśubhaṃ samācaṣṭe kuśais tasyāṅga-tāḍanam | kākādi-pakṣi-saṃstho 'nyaḥ śvāder aṅga-gato 'pi vā ||
কুশাঘাস দিয়ে নিজের দেহে আঘাত লাগা শুভ বা অশুভের সূচক। আরেকটি অমঙ্গললক্ষণ কাক প্রভৃতি পাখির মধ্যে দেখা যায়; তেমনি কুকুর ইত্যাদির দেহস্পর্শও লক্ষণরূপে গণ্য।
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
Purāṇic dharma often integrates folk-omen systems into a moral framework: signs are prompts for caution, purification, or timely action—not excuses for fatalism.
Dharma/ācāra material (supplementary).
Kuśa is a purifier in Vedic rites; using it diagnostically implies that ritual purity and attentiveness can ‘read’ the subtle environment. Birds/animals symbolize instinctive nature reflecting unseen atmospheric (adhidaivika) shifts.