Adhyaya 43 — Portents of Death (Ariṣṭa-lakṣaṇas) and the Yogin’s Response; Alarka Renounces Kingship
योगिनां ज्ञानविदुषामन्येषां च महात्मनाम् ।
प्राप्ते तु काले पुरुषस्तद्विज्ञेयं विचक्षणैः ॥
yogināṃ jñānaviduṣām anyeṣāṃ ca mahātmanām / prāpte tu kāle puruṣas tad vijñeyaṃ vicakṣaṇaiḥ
সময় উপস্থিত হলে মানুষ যোগী, জ্ঞানী ও অন্যান্য মহাত্মাদের প্রতিও অবজ্ঞা প্রদর্শন করে; বিচক্ষণদের কাছে এটি অন্তের লক্ষণ বলে গণ্য।
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
The wise are a living standard of dharma and inner truth. Turning against them is portrayed as a terminal symptom of inner disorder; the teaching values viveka—discerning observers can read moral collapse as existential peril.
Ancillary ethical-psychological teaching; not pancalakṣaṇa.
Disrespect to yogins/jñānins symbolizes rejection of higher consciousness. ‘Time has come’ (kāla) implies karmic inevitability: when the inner compass flips, the soul is nearing a decisive transition.