Shloka 19
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
ज्ञातः पितृभ्यां यो मासं कन्याभावे तु गच्छति / वृषलः स तु विज्ञेयः सर्वकर्मबहिष्कृतः
Transliteration
jñātaḥ pitṛbhyāṃ yo māsaṃ kanyābhāve tu gacchati / vṛṣalaḥ sa tu vijñeyaḥ sarvakarmabahiṣkṛtaḥ
Translation
যাকে পিতা-মাতা জানেন, তবু যে কন্যা-ভাব অবস্থায় এক মাস ধরে গমন করে—সে ‘বৃষল’ বলে জ্ঞেয়, এবং সকল ধর্মকর্ম থেকে বহিষ্কৃত।
Word by Word
ज्ञातःknown/approved
ज्ञातः:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘known/approved’
पितृभ्याम्by the two parents
पितृभ्याम्:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), द्विवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
मासम्for a month
मासम्:
Kāla (काल)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कालपरिमाण
कन्या-भावेin the state of maidenhood
कन्या-भावे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुषः ‘कन्यायाः भावः’
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle
गच्छतिgoes/has intercourse (contextual)
गच्छति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
वृषलःan outcaste/impure man
वृषलः:
Pratijñā/Predicate (प्रत्यय/विशेष्य)
TypeNoun
Rootवृषल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तुindeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle
विज्ञेयःis to be regarded
विज्ञेयः:
Vidhi (विधि)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formतव्यत्/अनीयर्-भाव (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘should be known’
सर्व-कर्म-बहिष्कृतःexcluded from all rites
सर्व-कर्म-बहिष्कृतः:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक) + बहिष्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः ‘सर्वेभ्यः कर्मभ्यः बहिष्कृतः’