Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ

शिथिली सवतो जाता घोरपर्णा भयानका / करटैः कटुकालापैर्वलोकि दिवाकरः / आराविषु करोटीनां कोटयश्चापतन्भुवि

śithilī savato jātā ghoraparṇā bhayānakā / karaṭaiḥ kaṭukālāpairvaloki divākaraḥ / ārāviṣu karoṭīnāṃ koṭayaścāpatanbhuvi

ভয়ংকর ঘোরপর্ণা সর্বত্র শিথিল হয়ে পড়ল; করটদের তীক্ষ্ণ কটুকালাপে সূর্যও যেন বিমূঢ় দেখাল; আর আরবের মধ্যে করোটির কোটি কোটি ভূমিতে পতিত হল।

śithilīloose/slack
śithilī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśithilī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
savataḥon all sides
savataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsavataḥ (अव्यय)
FormAdverb (सर्वतः-प्रायः; ‘from all sides/entirely’)
jātābecame
jātā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु) → jāta (कृदन्त, क्त)
FormPast participle (क्त), Feminine, Nominative, Singular; used predicatively ‘became/was’
ghora-parṇāterrible-leaved
ghora-parṇā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक) + parṇa (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समासः—कर्मधारय ‘having terrible leaves/feathers’
bhayānakāfrightful
bhayānakā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhayānaka (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agrees with śithilī (subject)
karaṭaiḥby elephants
karaṭaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkaraṭa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
kaṭu-kālāpaiḥwith harsh clamour
kaṭu-kālāpaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkaṭu (प्रातिपदिक) + kālāpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; समासः—कर्मधारय ‘bitter/harsh chatter’
avalokisaw/looked
avaloki:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootava + √lok (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular; Parasmaipada; ‘looked/saw’
divākaraḥthe Sun
divākaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdivākara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
ārāviṣuin the cries/howlings
ārāviṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootārāvi (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Plural (in -ṣu)
karoṭīnāmof skulls
karoṭīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootkaroṭī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
koṭayaḥmultitudes/crores
koṭayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkoṭi (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयार्थक निपात)
apatanfell
apatan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pat (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural; Parasmaipada
bhuvion the ground
bhuvi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhūmi/bhuv (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th/सप्तमी), Singular